Waxaa dhawaan idaacadda BBCda waraysi siiyey madaxweynaha Djibouti mudane Ismaaciil Cumar Geele, madaxweynaha oo laga waraystay arrimo badan oo ku saabsan xaaladaha Somalida iyo ta guud ee mandaqaddaba geeska Afrika ayaa magaalada New York ee xarunta Jimciyadda ka dhaxaysa safar u tegay wuxuu la kulmay Golaha Ammaanka ee Jimciyadda Quruumaha ka dhaxaysa.  

 

 Haddaba madaxweyne Geele oo isagu dadaal balaadhan ugu jira siduu dawlad uga samayn lahaa Somaliya, sidoo kalena dadaal badan ugu jira sidii Somaliland aanay u heli lahayn aqoonsi caalami ah, waxaana Djibouti tiraba saddex jeer ay qaban qaabisay shirar lagu heshiisiinayo Somaliya, iyadoo ku xumaynaysa qaddiyada gooni isutaaga Somaliland.

 Waana halkii dawladdii ugu horraysay ee shirkii dibuheshiinta Somalida ee dhacay July 1991kii lagu qabtay laguna ansixiyey dawladdii Cali Mahdi ee uu sii dhisay markuu dalka kasii baxaayey Siyaad Barre January 1991.  

 Djibouti oo dadka u arkaan inay tahay  dawlad aad u itaal daran, laakiin afweyn leh oo qaybo kamid ah dalkeeda ay haysato Eleteria, amaankeedana uu ilaasho ciidamada Faransiiska  waxaa nasiib darro ah in madaxweyne Riyaale uu markii la doortay iyadoo aan Djbouti mawqifkeedii waxba ka badalin ugu baxay silama filaan ah booqasho kedis ah oo aan lasii shaacin,  intii ka danbaysana waxaa had iyo jeer  xukuumadda Djibouti soo dhawaysaa oo buun buunisaa dhibaatooyinka ka taagan dalka Somaliya iyadoo la ogyahay inaanay wanaag u ahayn dadka Somaliya laakiin ay dillaasho oo mashaariic kaga soo qaadato waddamada carabta iyo bulshada caalamkaba.

 Laakiin xafiis ay ka furato daayo ilaa immika wafti rasmi ah oo ka socda dawladda Djbout booqasho kumay imanin Somaliland, halka markastaba madaxweynaha, madaxweyne ku xigeenka Somaliland , Wasiirada Somaliland iyo dhamaan masuuliyiinta xukuumadduba ay si joogta ah utagaan Djibouti.

 Waxaana cajiib ah labada shacbi ee Somaliland iyo Djibouti oo ah dad walaalo ah oo ka dhaxayso ixtiraam iyo jaarnimo taariikhiya aanay xukuumadda Djibouti marnaba xeerin xidhiidhkaas soo jireenka ah.

 Iyadoo la sheegay in Ismaciil Cumar Geele oo ah kalitaliye xukun jecel oo kursiga ka dhaxlay adeerkii Xasan Guuleed oo ka asaasaqay kursiga,  aanu  marnaba jeclaysan dimoqraadiyadda rasmiga ah ee kahana qaaday Somaliland, taasoo uu u arko inay hujuum ku hayso kursigiisa iyo shuruucda iyo distoorka dawladdii Djibouti ee aawadii loo badalay si uu kursiga ugu sii fadhiyo intu xusulkii xabaal ka sarreeyo.

 Madaxweyne Geele wuxuu waraysigaas aan kor kusoo xusnay ku sheegay in ictiraafka caalamiga ah ee ay doonayso Somaliland ku xidhan yahay Somaliya, aanay Somaliya ka doonaan ictiraafkaas oo ay Somaliland ay wada hadal la yeeshaan oo ay Somaliya waydiistaan, kana baryaan inay ka go’aan Somalida inteeda kale.

Arrintan uu ku baaqayo Madaxweyne Geele ayaan ahayn mid suurtagal  ah waayo wuu ogyahay in hadda dawlad metesha Somaliya oo lala xaajooda  in aanay jirin, isagoo sheegay in xukuumadda Shiikh Sharif ay ka taliso dhawr kilomitre oo Muqdisho ah.

Waxaanan aad uga xumahay in madaxeyne Geelle oo caddaystay collaadda uu qabo Somaliland aan xukuumadda Somaliland wax jawaab ah ka bixin hadaladii diblomaasiyadda ka fogaa ee kasoo yeedhay madaxweyne Djibouti ee ku saabsanaa qaddiyadda gooni isutaagga Somaliland.

 Waxaanad moodaa in shacbiga iyo dawladda Somaliland si qayaxan u taageeray Djibouti dagaaladii ka dhacay iyaga iyo Eleteria oo xitaa caawimo arrin iyo adduunba ah ka gaysteen arrintaas, in aanu Geele marin aboolkoodii oo markastaba uu maleegayo qorsheyaal ka dhan ah gooni isu taagga iyo ictiraafka Somaliland.  

 Waxaanan hubaa in Somaliland oo gaadhay horumar balaadhan oo la taaban karo muddadii 19 sanodood ahaa ee jirtay, wakhti aan fogayna ay heli doonto ictiraaf caalami ah oo aanay cidnaba ka baryin.

 Cabdi Cabdillahi Xasan,

Golisnews reporter

London, UK