Editorials

SOMALILAND: Higher education booms despite challenges

Written By: Ahmed Mohamoud Elmi

Published in : University World News

Struggling to rebuild its infrastructure after years of civil war with Somalia, Somaliland saw its first university inaugurated in 1998 and has been steadily building its higher education system ever since. While significant challenges remain, higher education is booming as each year thousands of school-leavers pin their hopes on the country’s universities and colleges.

By 1991 the infrastructure of Somaliland, on the eastern horn of Africa along the Red Sea, had been completely destroyed by  years of armed struggle with  Somalia’s dictator Siyad Barre.

When the central government of that country collapsed in the same year, Somaliland broke away and re-established itself as a de facto independent republic (although its independent statehood remains unrecognised by Somalia and the international community).

With Somaliland’s education system obliterated by war and anarchy, the country set about rebuilding and restoring.

Primary schools were given first priority, but seven years into this phase of its independence Somaliland’s higher education system came back to life with the inauguration in November 1998 of Amoud University – the country’s first post-war institution of higher learning.

There followed rapid growth in the number of universities and colleges, driven by increasing student demand for higher education.

Currently there are several colleges and more than 10 universities in Somaliland (each of the country’s six governorates has at least one university). In terms of being able to offer higher education, this is a good starting point for a country with a population of 3.5 million people.

The leading universities are Amoud University in the west, Hargeisa University in the capital Hargeisa, and Burao University established in 2004 in Somaliland’s second-biggest city.

These three universities’ student population now exceeds 9,000, with high attendance by female students. The first medical doctors to be trained on Somaliland soil graduated in August 2007 from Amoud University.

Many of the universities are affiliated with foreign universities and examination bodies. For example, medical students at Amoud University sit for exams from England, while some of the universities receive visiting professors from foreign universities.

Admas University College (established in 1998 in Ethiopia and in 2006 in Somaliland) is regarded as the most notable of the foreign universities with a campus in Somaliland. The Ethiopian ministry of education recently accredited the institution’s certificate, diploma and degree programmes.

Somaliland’s universities offer vocational programmes, distance education and undergraduate degrees in diverse disciplines, but no postgraduate studies. This lack is probably due to the limited resources, including funds, of Somaliland’s higher education system.

Most of the universities have been built with support from the people of Somaliland – whether within the country or in the diaspora – without significant foreign aid.

With a new government in power since July this year after free and fair elections, the country is more committed than ever to identifying funding solutions.

For, despite the growth and improvements in the higher education system, there remain myriad challenges, including limited resources, insufficient teacher and lecturer training, and low funding levels.

Among the biggest problems remains the country’s lack of international recognition, which serves as a barrier to investment in higher education.

Generally, Somaliland’s universities offer students a range of qualifications, and have the basic requirements in place for teaching and learning, although capacity and quality are sometimes low. For example, while universities offer students free internet and library access, libraries are for the most part short of books, reference and other educational material.

Over the past few years a number of organisations, including the African Education Trust and the European Union, have donated books and educational material to some universities, although such donations have usually fallen short in terms of the need.

Universities in Somaliland grant neither loans nor scholarships to students, and given widespread unemployment students are not able to get part-time jobs. Nonetheless, they manage to obtain the necessary fees.

Students are also not provided with residence facilities, although some universities are planning to move to the city outskirts and provide student housing.

Community engagement is emphasised, and students are expected to participate in offering HIV-Aids awareness, health care and conflict resolution programmes to communities.

You can read the original copy of this article from :http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20100903174336536


Ahmed Mohamoud Elmi -Shawky, is a journalist, blogger and Youth Activist.He can be reached at : shawqi06@hotmail.com

www.shawqi.blog.com


Posted in Editorials, Education, Health / Education, Somaliland news0 Comments

Sidee uga badbaadi kartaa khatarta Mareegaha Internetka?

Mareegaha bulshada ayaa noqday kuwo caan ka noqday daafaha dunida, waxa taas ugu wacan iyaga oo noqday baro kulmiya malaayin iyo malaayiin qof oo dunida ku nool, halkaas oo laysku dhaafsado dhamaanba wixii maanka bani aadamka ku jira. Shabakadaha ugu caansan waxa ka mid ah facebook, twitter, myspace, Bebo, Hi5 iyo qaar kale. Cirroole iyo caruur, rag iyo dumar, dhalinyaro iyo waayeel waa goobo lagu wada jiro. Hubaal waxa ah in khataro badan ay leeyihiin, inkasta oo loo sii kala nugul yahay khatartaas. Caruurta ayaa ah kuwa ugu nugul ee dhibaatada shabakadaha bulshadu haleesho.

 Haddaba weli ma is waydiisay, waxa wiilkaaga ama inantaadu ka dhex qabato shabakadaha ama si kale haddii aan u idhaahdo: waxa ilmahaagu ka dhex sameeyo facebook tusaale ahaan? ma u war haysaa goobaha uu booqdo, saaaxibada uu ku leeyahay facebook, waxyaalaha uu ku qoro, waxa uu ka barto, in dhaqankiisu is bedel ku yimi intii uu bartay istcimaalka goobahaas iyo su’aalo kae oo muhiim ahiba, waa kuwo ay tahay in laga jawaabo.

Isticmaalaha shabakadahani ma aha mid dhib badan, waxa si sahlan qof kastaaba u samaysan karaa “Account” ama Magac iyo bar uu ku leeyahay shabakadahaas. Waxa taas sii dheer iyaga oo ah kuwo “interactive” ama wax isdhaafsigu sahlan yahay. Haddii aad rabto inaad ka war hesho saaxiibkaa ama qaraabadaada oo dal kale ku sugan, wax ka yar daqiiqad ayaad jawaab degdega kaga helaysaa, hadii qofkaasi online yahay ama fadhiyo internetka, waqtigan arrinku intaas wuu ka sii casrisan yahay oo mobilekaaga ayaa si toos ah ay kuugu soo dhacayaan farriimaha laguu soo diro adiga oo isla markiiba awoodi kara inaad u jawaabto. Haddii aad maqli jirtay xawaalad heblaayo astaanteedu waa ” degdegsiinyo iyo ammaano” wax wayn kula noqon mayso inaad maqasho degdegsiinyaha isdhaafsiga farriimaha kala duwan ee shabakadaha bulshada dhexdooda ka socda. Laakiin su’aashu waxa weeye, ma tahay meel aamina ama astaanta shabakadahani ma yihiin ” ammaano”. Inbadan waxa laga yaabaa inaad aragtay kumanyaal iyo kumanyaal qof oo isticmaalaya shabakadahan sidaas darteedna aad tidhaahdo “HAA’ waa aamin, haddii kale ummada intaas leegi may isticmaaleen. Laakiin dhanka kale haddii aad u fiirsatay amaba shakhsiyan ay kaa soo gaadhay waxyeelo dhanka amniga shabakadaha ah, waa hubaal in jawaabtaadu noqoto ” MAYA”.

Mushkiladdu ma aha mareegaha bulshada sida FACEBOOK laakiin waxa mushkilada sida aad u isticmaasho, haddii aad feejignaato oo masuuliyad muujiso wax dhibi kaasoo gaadhi maayaan gaar ahaan dhanka ilaalinta macluumaadkaaga. Haddiise aad qorto wax kasta oo maskaxdaada kusoo dhaca gaar ahaan macluumaadkaga muhiimka ah ee shakshiga ah sida telefoonkaaga iwm waa hubaal in aad afka uga gashay budhcadda internetka. Haddii aad budhcad badeed maqashay muddooyin badan, inaad maqasho budhcadda internetku ma aha wax fog. Haa, budhcad internet baa jirta, hays odhan : ” oo tolow maxaa layga dhacayaa waxbaba kumaan qorine” …waxa lagaa dhici karaa sawiradaada oo la bililiqaysan karo, kadibna sidii la doono laga yeeli karo, waxa la isticmaali karaa macluumaadkaga shakhsiga ah iyada oo dano gaara lagu fushanayo..

Sida aad la wada socoteenba waxa bilo ka hor budhcad Yuhuuddu adeegsatay oo jinsiyado kala duwan watay ay dileen nin ka mid ah xubnaha ururka Xamaas ee reer Falastiin, ninkaas waxa loo adeegsaday dilkiisa budhcadnimo toosa iyada oo sawiro laga bedelay dad caadi ah oo aan waxba ogayn lagu dhejiyay baasaboorada budhcadda, qaarkoodna magacyadii laga xaday oo budhcaddu isticmaashay. Sidaas oo kale ayaa macluumaadkaga loola bixi karaa, looguna adeegsan karaa arrimo badan. Waa laga yaaba inaad tidhaahdo ” anigu sidaas uma sii ahi qof muhiima oo la doondoonayo” laakiin haddii aadan hubsan macluumadkaga shakhsiga ah ee aad qoranayso iyo sawirada aad ku gurayso baraha internetka waxa hubaal ah in aanay dhibaatadan oo kale kusoo gaadhin laakiin mid u dhow ama lamid ahi kula kulanto. Caruurta ayaa ah kuwo dhib wayni ka haysato adeegsiga mareegahan, waxana dhici karta in lagula kaco xadgudubyo ba’an, sida aad inbadan ka dheehateen warbaahinta caalamiga ah.

 Haddaba da’ intee ah ayaa asal ahaan loogu talo galay inay facebooka isticmaasho? Sida mulkiilaha facebook sheegay 13 Jir wixii ka wayn ayaa loo ogol yahay inay isticmaalan facebook, balse arrinku sidaas ma aha markasta. Sannadahan danbe waxa soo batay caruurta yaryar ee isticmaasha facebook, kuwaas oo kala kulma dhibaato badan. Bal aan tusaale u soo qaato waxyaalo dhaqankeena u dhow. waxa dhacda in ilmaha yari ka barto dabeecado qalafsan sida cadho badan oo hadii laga xidho kombiyuutarka uu muraaradilaacayo, waxa isbedela dhaqankiisii cunto oo waxa laga yaabaa inuu ku seego waqtiyadii caadiga ahaa ee la cuntayn jiray ama ay lasoo deristo arrimo cuntada ku xidhan sida buurnaan xad dhaafa ama dhuubnaan halis ah. Waxa laga yaabaa inuu ku seego akhriska iyo naqtiinka casharadii uu dugsiga kusoo bartay, waxa laga yaabaa inuu saaxiibo xunxun ku yeesho, waxa dhici karta in waxyaalo badan oo dhaqankeena ku liddi ah uu ku arko, waxa laga yaabaa inuu inbadan ka dhego adaygo talooyinka waalidkii.

Hubaal weeye in musalsallada ajnabiga ah sida kuwa Mexicanka, Turkiga, Masaarida iwm ee guryaheenna aadka looga daawo ay dhibaato badan oo la mida tan mareegaha internetka leeyihiin, hase yeeshee kuwaas markale ayaynu ka dhigan doonaa haddii Rabbi idmo. Aan ku noqdo mawduucii inoo socdaye, qaylo dhaan ba’an ayaa kasoo yeedhay waalid badan oo caruurtii khaati uga istaagay isticmaalka mareegahan aan soo sheegay. Tusaale ahaan daraasad sannad kahor laga sameeyey dalka Boqortooyada Ingiriiska waxa lagu sheegay in afartii caruura ee da’doodu u dhaxayso 8-12 sanno mid ka mid ahi ku leeyahay bog u gaara mareegaha bulshada sida facebook.

Dalkeenna ma jirto daraasado la sameeyey oo sheegaya qaababka loo isticmaalo teknolojiyadaha casriga ah iyo cidda ugu badan ee isticmaasha, hase yeeshee waxa hubaal ah in caruurteena ku nool qurbuhu ay yihiin kuwo aad u isticmaala mareegaha internetka, ciyaaraha kombiyuutarada iwm.

 Maxaa xal ah markaa oo caruurtaas lagu badbaadin karaa:

Dhibta marka la sheego waxa fiican in xalkana la raaciyo, waxana daraasado badan lagu ogaaday in ay adagtahay in ilmaha yar lagu yidhaahdo ” Maya” ha isticmaalin internetka ama ciyaaraha kombiyuutarka, waana dabeecadda bini aadmiga in qofka wixii loo diido ee laga hor istaago ay malab ugu muuqdaan oo laga kari waayo. Haddaba waxay khubaro badani ku talinayaan in waalidka caruurtoodu isticmaasho mareegahaas ay sameeyaan ugu yaraan arrimahan si ay u badbaadiyaan nolosha caruurtooda:

1- Inaan ilmaha si toos ah loogu diidin inuu isticmaalo barahaas aynu soo sheegnay, laakiinse la sameeyo la socosho iyo kormeer joogto ah. Waxa ugu fiican bay khubarada cilmi nafsiga, teknoolojiyadda iyo tarbiyadda caruurtu sheegeen inay tahay iyada oo waalidka laftiisu ilmihiisa u sameeyo bog u gaara oo isagu (Waalidku) u dooray. Waa in loo dooraa ilmaha cidda uu internetka saaxiibo kula yeelano, macluumaadka uuu ku qorayo boggiisa, waxyaalaha uu ka samaynayo boggiisa iwm. Habkan waalidku wuxu awood u leeyahay inuu ogaado dhaqdhaqaaqa ilmihiisa xataa isaga oo aan eegin waxa uu samaynayo ilmihiisu, waxa keliya ee waalidka ku filani waa fariin celinta sida joogtada ugu soo dhacaysa e-mailka waalidka ee sheegaysa waxa uu qoray ilmihiisu, waxa uu sameyey, cidda ku darsatay iwm, halkaasna waalidku ka kaantarooli karo cidda la saaxiibaysa ilmihiisa iyo waxa uu qorayoba. ” Caruurtu waxay ku dhaqmaan kolba waxay waalidkood ama walaalahood ka arkaan” ” Hadii ay arkaan waalidkood ama walaalahooda waaweyn oo qoslaya marka ay facebook wax ka dhex akhriyaan, ama sawiro iyo vedios ka daawadaan waxay samaynayaan sidaas si leeg, sidaas darteed waa in waalidku u noqdo tusaale fiican ilmihiisa.

2-Waxa jira hab labaad oo laakiin u baahan in waalidka laftiisu aqoon u leeyahay, waana in la isticmaalo mareego u gaara caruurta sida ScuttlePad taas oo waalidku xukumayo erayada ku qormaya bogga ilmihiisa ama bogagga kale. Tusaale ahaan haddii ilmihiisu isku dayo inuu qoro wax akhlaaqiyan aan fiicnayn waxa markiiba diidaya barnaamijkan iyada oo aanu ilmihu diri karin fariintaas. Qaabkan waxa waalidka u suurto galaysa in erayada iyo waxyaalaha uu raalida ka yahay oo keliya la diro ama laga aqbalo qof kale. ScuttlePad waa mareeg u gaar ah caruurta da’doodu tahay 6 ilaa 11 jir, waana caruurta aan loo ogolayn inay isticmaalaan facebook. Haddii aad xiisaynayso mareegtan caruurta u gaar ka ah fadlan ka booqo halkan : http://www.scuttlepad.com/

3- In ilmaha loo sheego waxa ka mamnuuca inta uu ku jiro boggiisa sida inuu ku qoro telefoonkooda, cinwaanka ay degan yihiin iyo waxyaalo kale oo shakhsi ah, ama uu sawiradiisa si qayaxan ugu dhex sharraxo boggiisa facebook ama mareegaha kaleba. Sidoo kale waa in waalidku baro ilmihiisa hab dhaqanka wanaagsan si uu uga nabad galo dhibaatooyinka mareegaha, tusaale ahaan waa inaad ilmahaaga ku dhiiri gelisaa inuu kuu sheego haddii uu la kulmo qof wax xun usoo qoray, ama u hanjabay ama wax aanuba garanayn oo ka yaabiyay. Ha sahashan ee caawi ilmahaaga.

4- Waxa muhiim ah in waalidku caruurtiisa u ogolaado baraha caruurta loogu talo galay, laakiinse aanu ku sii dhex dayn caalam waynaha mareegaha bulshada. Fadlan bal isku day qaababkan kor ku xusan mid kamid ah inaad samayso si aad u badbaadiso nolosha caruurtaada oo aanay u noqon kuwo u nugul mareegaha bulshada.

Da’da ka warayn 13 waxa caalam ahaan loo aqoonsan yahay qof garaad ku filan leh sidaas darteed waxa jira habab kale oo isaga ku habboon ,waxana ka mida inuu ka feejignaado macluumaadka sirta ah inuu ku qoro boggiisa, inuu sawiradiisa soo bandhigo, taas bedelkeedana waa inuu si fiican u raaco tilmaamaha mareegahu ka siinayaan sida uu u ilaashan lahaa macluumadkiisa. Badanka mareeguhu waxay leeyihiin ” Privacy” oo ah meesha qofku ka xukumi karo cidda akhrisan karta ama heli karta macluumaadka uu qorayo iyo waxa uu soo dhejinayo sida sawiro, vedios iwm sidaas darteed waa inuu qaybtan si hufan oo feejigan u isticmaalo.

 – Axmed Maxamuud Cilmi (Shawqi)

shawqi06@hotmail.com

Posted in Editorials, International news0 Comments

Fariinta cad ee maanta, “Daawanaayow waa dalkaagii”.

Maasha Allaah! Sawirkani wax auu muujinaya Mdaxweynaha Somaliland oo maanta kala qayb galay shacabka oo si ballaadhan nadaafadda ugu dareeyey caasimadda Somaliland iyo guud ahaanba magaalooyinka kale ee Somalialand.

Wuxuu sawirku muujinayaa sida mar labaad loo unkayo, loo qaabaynayo, loona fasirayo macnaha Madaxweyne leeyahay. Oo aanu ahayn nin daar dheer ku xidhan, illaalo aad uhubaysanina hor tuban tahay, amaba marka uu marayo marka uu debedda daartaas uga soo baxayo ay bar bar yaacayaan gawaadhi hub culusi saaranyahay oo tikniko ah. Waxa uu sairku iclaaminayaa inuu madaxweynuhu noqon karo qof wax laqaba dadka uu xukumo iyo shacabkiisa, oo wadada sicaadi ah umari karo, horumarkana kala qayb qaadankaro uamddiisa

Shacabka Somaliland wuxuu in badan tebeyey cid hogaamisa oo kujihaysa wadada waxqabadka iyo horumarka; Sidaa darteed sawirkan muujinaya Madaxweynaha oo hormuud ka ah nadaafadda caasimaddu wuxuu dirayaa fariin cad oo dhanaysa, “Daawanaayoow waa dalkaagii”. Waxaan rajaynayaa inay sidoo kale bilow u tahay waxqabad dhab ah oo cad oo uu maaganyahay hogaanka ee Somaliand, halka xukuumaddii ka horeysey ay caado kadhigatay dhagax meel ladhigo oo sawiro la iskaga qaado, dibna aan loogu soo noqon.

Kuwii intaas dadka ku mashquulin jirey iyo gafanayaashii ku mamay hantida yar ee umadda ayuu sawirkani fallaadh ku yahay.

Ugu danbayn, hadii aanu shabakadda Golisnews, Waxaanu halkan hambalyo iyo bogaadin uga gudbinaynaa dhammaan shacabka Somaliland ee xallaasha ah iyo golaha xukuumadda oo uu uhoreeyo Madaxweyne Siilaanyo oo tusaale fiican iyo wadaniyad lagu dayan karo muujiyey.

Abokor Ibraahin Xasan,

Golisnews News Network

Posted in Editorials, Somaliland news0 Comments

Tony Blair oo buug xusuus qor ah ka qoray muddadii Raysal Wasaaraha ka ahaa waddanka Ingiriiska

Tony Blair oo buug xusuus qor ah ka qoray muddadii  Raysal Wasaaraha ka ahaa waddanka Ingiriiska:

 

Raysal wasaarihii hore ee dalka Ingiriiska ayaa buug kusoo bandhigay waxyaabihii iyo xusuustii dheerayd wakhtguu ahaa Raysal Wasaaraha dalkan Ingiriiska. Mr. Blair oo qoray buug ka kooban 718 page wuxuu si mugle uga warramay dhacdooyinkii xusuusta mudnaa ee wakhtiguu Raysal Wasaaraha ahaa oo ay kamid yihiin xidhiidhkii xumaaday iyo dagaalkii sokeeye ee ka dhaxeeyey isaga iyo Wasiirkiisii maaliyadda ee wakhtigaas ee markii danbana isaga badalay Mr. Gorden Brown oo ku sheegay inuu ahaa nin waalan oo aan macquul ahayn kuna habboonayn inuu Raysal Wasaare ka noqdo dalka Ingiriiska, waxaanu ku eedeeyey inuu isagu shakhsiyan ka danbeeyey guul darradii xisbiga shaqaalaha kala kulmay doorashadii dhawayd ee Baarlamaanka ee ay xukunka kula wareegeen dawladda wadaaga ah xisbiga Conservativeka iyo Liberal dimocrasy.  

 

Mr. Blair wuixuu kale oo buugiisa la magacbaxay a journey ama socdaalkii uu kaga warramay guurkii xaaskiisa Cherie oo ku tilmaamay inuu aad u jecelyahay, kulamadii uu la yeeshay boqorada Ingiriiska oo tilmaamay inuu la cunay hilib solon oo usoo dubay ninka boqorada qaba, markii danbana ay boqoradu wiilkii ay wax ku cuneen ay qaaday oo ay xashay.

 

Wuxuu kale oo kusoo qaatay dagaaladii lagu qaaday Irak iyo Afghanistan. Mr Blair wuxuu u arkaa in go’aankii Irak lagu galay uu sah ahaa, waxaanu sheegay in IRAK ay u fiicantahay iyagoo yeesha madaxweyne aan ahayn Saddah Hussein, waxaanu sidoo kalena ku xusay, waxaanu ku difaacay go’aankii uu ka qaatay Irak oo u arko inuu sax ahaa.

 

Mr Blair wuxuu kale oo si dadban u sheegay in UK aanay ahayn inuu Raysal Wasaare ka noqdo Gordon Brown oo loo arko inuu aad isaga horjeedeen, taasoo mar ku fekeray inuu Raysal wasaarnimada ka leexiyo Gordon Brown oo Raysal Wasaarnimada iyo guddoomiyaha xisbiga shaqaalahaba ka dhigo David Cameron. Waxaanu sheegay in Gordon Brown ku kallifay inuu isticmaalo alcohol ka badan intii hore u isticmaali jiray si uu ugu dejiyo dagaalka sokeeye ee ka dhaxeeyey isaga Gordon Brown.

 

Mr. Blair wuxuu ka digay in Labourku ku dhegsanaado fekerkii hore ee bidixda ahaa, waxaanu ka digay in xisbiga shaqaaluhu saaxadda siyaasadda ka maqnaan doono muddo dheer haddaanay ku socon siyaasaddiisii ahayd new labour( ama xisbiga cusub ee shaqaalaha) oo aanu qaadan feker cusub oo lajaan qaada bulshada casriga ah.

 

Mr. Blair wuxuu kale oo xusay inuu Dianne uga digay inay la saaxiibto Dodi Fyad oo ahaa saaxiibkeedii u danbeeyey ee kuwada dhinteen shilka gaadhi.

 

Buugan uu qoray Mr Blair ayaa laga baxshay faalooyin kala duwan, waxaanu sheegay Raysal Wasaare ku xigeenkii Blair Mr. Prescott inuu buugu dhinac ka raran yahay oo ay sheeko dhinac qudha ah, waxaana uu u muuqdaa in waxyaabo badan oo loo malaynaayey inuu fekerkeeda ahaa uu sheegtay Tony Blair oo ka eegay Gordon Brown dhinaciisa xun.

 

Mr Blair guusha qudha ee uu siiyey Gordon waa inuu madax bannaaneeyey bandhiga dhexe ee UK, taasna wuxuu sheegay inuu fekerkeeda isagu lahaa, laakiin uu ogolaaday inuu fekerka media usoo bandhigo Gordon Brown si loo barto oo la arko inuu nin khatar ah yahay. Waxaanu sheegay in Gordon uu ahaa nin aan u madax adag oo ay dagtahay inuu si hawl yar u aqbalo fekerka fiican ee lasoo jeediyo, waxaanu sheegay inay suurtagal ahayn inaan lala shaqeeyo dhawr jeerna uu ku fekeray inuu shaqada ka eryo, laakiin haddana ka doorbiday inuu golaha xukuumadda ku hayo halkuu ka noqon lahaa mucaarid magangag ah oo wax kasta ka horyimaadda.  


Golisnews,

London, UK

Posted in Editorials, Other links, Somaliland news0 Comments

Haatuf Maxuu ka Ursaday Madaxtooyada Somaliland?Qalinkii Suleiman Saeed Kabadhe

 

 

 

 

Haatuf  Maxuu ka Ursaday Madaxtooyada Somaliland?

Ramadaan Kariim, Bismilahi Raxmaani Raxiim,Asalaamu Calaykum Warax matulaahi Wabarakatu Ilaahay ayaa mahad oo dhan ka ina uumay inaguna galadaystay Islaam nimada iyo iimaanka wanagsan waxa ay u sugnaatay, naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaato Nebigana Muxumed C.S.W Ramadaan Kariim dhammaan akhristayaal ilahayna ha,galadaysto  wadadii nabigeena suuban.iyo Dalkeena curdankaa ee Somaliland


 Marka xigana waxa baryahan Website yada Somaliland iyo wergesyada ka soo baxa Somaliland aad ku arkaysay weeraro iyo weerar celis ka dhaxtaagan  Haatuf iyo qayb kamida shacabka Somaliland gaadhayna halkii saraadau ugu saraysay ugu saraysay.Markaas horta hadalku inta uu urkaaga ku jiro ayuu xumaantiisa iyo amaantiisaba leeyahay lakin hadii uu ka so baxo intaba adigaa dushaada saran yahay kana masuula waxii ka yimaada.

Dadka u dhuun daloola dhacdadan dhaxdhaxaad kana ka ah ayaa waxa ay ku salaynayaan in ay tahay khilaafka dhax dhashay Haatuf iyo  madaxda xisbiga Kulmiye taas oo ay ku sababay nayaaan laba shay oo kala ah:

1 Haatuf oo muddo mucaaradnimada kula soo jiray Xisbiga Kulmiye oo aan  wax sada ka helin guusha uu gaadhay Kulmiye  isla markaana uu mucaarad nimadiisii dib u soo cusbeenaysiiyey madama uuna ka helin waxii uu ka filaayey.

2 Dadka wergeyska Haatuf u dhiun daloola oo sheegaya in ay ka dhaxayso xurguf isaga iyo reer bariga Somaliland kadib markii lagu gubay wergeyska Haatuf Magalada Burco muda hada laga jooga ilaa sanadood,Walina uuna ilaawin dhacdadad wergeyska Haatuf


Wargeyska Haatuf ayaa  ah wargeyska ay dadka Somaliland aad u xiiseeyaan una akhristaan waxanu leeyahay laba qaybood oo kala ah Haatuf ee maalin lahaa iyo Haatufka ka Carabidaa  waxaana akhrista kumayaal  dadka ku hadla afka Somalilaga iyo Carabidaba. Wuxuu kale oo leeyahay qayb af Ingiriisi ah oo iyana aad loo xiiseeyo.


Wargeyska Hatuf aya waxa uu ahaa Mucaarad weyn ilaa iyo kadib geeridii ilahay janadii naxariis ha siiyee Maxamed Ibaraahim Cigaal waxaanu aad u dhaliili jiray xukuumadii uu madax weynaha ka aaha Daahir Riyaale Kaahin taas oo markii danbe sababtay xadhiga wariyayaal aad u farabadan oo ka howl gali jriay wargeyska Haatuf .


Wargeyska Haatuf ayaa had iyo jeer waxa ay akhristayashiisu ku dhalilahaan mucaarada fara badan iyo weerarka beelaha Somaliland taas oo uu si badheedha ugu magac dhabo wergeyska waxa kaloo wergeyska Haatuf lagu xantaa in uu had iyo jeer uu is yidhaahdo  akhristayaasha soo jiido taasina waxa ay xadhkaha u goysaa in aan loo miidaam dayin waxa ku qoran maqaalka ama wararka ku soo baxaya Wergeyska Haatuf in ay tahay wax ka cadhaysiin kara shacab farabadan oo uu leeyahay Wergeyska Haatuf.


Waxkasta oo uu Wergeysku siidayaa waxa ay leeyihiin faa’ido iyo khasaare waxaana laga yabaa in ay badan tahay khasaaruhu waayo wax yaalo badan oo saxa ayaa waxa laga yabaa in loo turjunto xaga qaladka.

Dhanka kale dumuqraadiyada  curdaynka ah ee Somaliland maaha in aynu sida aynu doono u isticimaalo waxa kaloo saxaafada ka reeban in lagu xuso qabiil magacii iyo shirkad magaceed hadii ayna xanbaar sanayn laba shay midna waa baaq nabad galyo oo beeli soo saarto waa lagu xardhi karaa ,Xayeysiin shirkadi leedahayna magaceeda waa lagu xardhi karaa hadii ay danbi gashana waa lagu xardhi kara kadib marka ay maxkamadu xukunta ama Boolisku siidaayo qoraalkaa uu ku cadaynayo danbigeeda.


Haddaba Cadhada Haatuf ee madaxtooyada Somaliland maaha in ay beelo lagaba haayo in ayna aqoon halka ay kutaalo magacoodu si badheedha iyo sidadban midna lagu qoro Wergeyska caalamiya oo ay leedahay Somaliland ahna kuwa ugu afka dheer looguna akhriska badan yahay.


Isla markaana waxa kareeban Shirkad iyana in magaceeda lagu xardho iska daa aan kor ku soo xusnay si dadban iyo si badheedha toona .

Waxa kaloo Haatuf  ku eedeeyey Saladiin sharaf iyo sumcad ku dhax leh bulshada Somaliland ahna kuwii dhidibada u taagay Somaliland nabadeeda in ayna lagu tilmaamo wax ayna  hayn oo aanay gayin dhibaatooyinkaa ka dhacay qoraalada Wergeyska Haatuf waxa uu dhaxal siiyey in uu iska casilo tafatirihii Wergeyska Haatuf waxaanay sharaf daro iyo subcad xumo ku tahay Haatuf  dhanka kale waxa iyana meesha ka baxay kumayaal akhristayaaal ah oo ku xidhnaa  maaha markii ugu horaysay ee ay isku dhacaan Haatuf iyo reer Bariga Somaliland waxaana jirtay Xili lagu gubay Wergeyska  Haatuf Gobalka Togdheer.


Gebagebadii  goorma  ayuun qofka u Somalilander uu dhafayaa heerka Gobal ee uu gaadhayaa heer wadani (Nation) waxa aan sidaa u leyahay waxa aad arkaysaa masuul sare oo ka tirsan hawl wadeenada Somaliland ama siyaasi ama Suldaan ama mutacalin ama macalin ama qoraa oo dhaafay heer gobal joogana heerkii dalkiisu ka daawan laha muraayad ee uuna matali lahaa dadkiisa iyo dalkiisa oo lagu shuqaynaayo heer qabiil ama gobol taasina waxa ay ceeb ku tahay dumuqraadiyada Somaliland iyo rabitaanka in aynu noqono dal madax banan  oo ka tirsan caalamka hadii ay sidan ku socotana waxa ay ku noqonaysaa shacabka iyo jiilka soo horaya  gocondho aan dhamaan.




Ilahay eexano hanagu dilin aakhirana hana cadaabin

Shacabka Somaliland iyo dalkayga Curdankaa ee Jamuuriyada Dumuqraadigaa ee Somaliland ilahayo nooga ilaalin cadowga iyo xaasidka Dadkayga ilahay uurkooda burcad isu mari oo qulubtooda meel u wada jeedi.

Saleebaan Siciid Kabadhe,(Danjiree)

Conventry City  UK



Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

The Way Forward for the Muslim Ummah By Nor Mohamed Yakcop

 

 

 

 

 

The Way Forward for the Muslim Ummah
By
Nor Mohamed Yakcop

Introduction

Our Prime Minister, Dr Mahathir Mohamad, in his opening speech at the OIC Summit meeting in Kuala Lumpur on October 16, 2003 called on the Muslim leaders and the Muslim Ummah to build up our strength in every field using the mental faculties that Allah swt has bestowed on us. I wish to quote a portion of his speech as follows: -

“We must build up our strength in every field, not just in armed might. Our countries must be stable and well-administered, must be economically strong, industrial competent and technologically advanced. This will take time, but it can be done and it will be time well spent. We are enjoined by our religion to be patient. But the defence of the ummah, the counter attack need not start only after we have put our horses in order. Even today, we have sufficient assets to deploy against our detractors. It remains for us to identify them and to work out how to make use of them to stop the carnage caused by the enemy. This is entirely possible if we stop to think, to plan, to strategies and to take the first few critical steps. Even these few steps can yield positive results.”

The purpose of this article is to identify some major areas that should be the focus, moving forward, of our action-oriented strategy.

Present Situation

The Muslim World, as its stands today, is characterized by paradoxes and contradictions. We have Muslim nations that are resource rich but economically poor and weak. Despite the bounty of Allah SWT, the majority of the Muslim masses live in poverty, amidst plenty for a selected few.

In the last 100 years, we saw the Muslim Ummah tumble from the heights of the Ottoman Empire to, at one stage, becoming colonial servants of non-Muslim masters. Towards the end of the last century, we did witness the liberation of Muslim countries, one by one, from the shackles of colonialism, culminating in the independence of the Central Asian Muslim Nations. We have seen the gradual economic improvement of some of the Muslim countries, and the dependence of the world on the mineral and natural resources of Muslim nations.

And yet, despite our newfound independence, and despite our divinely blessed resources and natural abundance, we continue to be a disparate assortment of third world countries.

Some comparative figures will indicate how really weak we are. Latin America and Asia have shifted away from reliance on exporting natural resources towards manufacturing and services. The Middle East, however, still depends on oil. Today, the United States imports about US$5 billion worth of manufactured goods and farm products from the twenty two members of the Arab League, Afghanistan and Iran combined. This amount is equivalent to 50% of the imports of the United States from Hong Kong alone. The combined non-oil exports of Middle Eastern and North African countries is about US$40 billion per year, which is lower than that of Finland. For all the talk of diversifying away from oil, Saudi Arabia has only two main exports: crude oil and related gas based petro-chemicals. Together, they comprise 80% of the total annual revenue of the country.

The population of Middle East is young and growing, having doubled to 300 million from 170 million in 1990. Meanwhile, its place in the world economy has shrunk. In 1980, Muslim countries in the Middle East controlled 13% of world exports and received almost 5% of direct investments. Today the figures are barely 3% of world exports and 1.5% of investment. In short, the Middle East has a growing share of the world’s population and a shrinking share of its economy. The unemployment in the Middle East averages about 20%, and young people are entering the labour force faster than jobs are being created. During the 1990s, the sluggish economy and joblessness also led to an increase in poverty. Some 30% of the population lives on less then US$2 a day.

Economic prosperity and development go hand-in-hand with a certain amount of individual freedom. It is about creating an environment where people can participate in deciding their economic and social futures. It is about creating opportunities for everyone to pursue their hopes and dreams. Unfortunately, in much of the Muslim World, the people generally do not have a voice in the development process that touches their lives. This is true particularly for women.

Knowledge-related economic activity is an important measure of development. The Middle East and North African countries have the lowest score in the world with regard to the number of web sites and Internet users, the most basic indicators in the global knowledge economy. A recent survey also revealed that the Middle Eastern countries have one of the worst scores with regard to the reading habit. Apart from religious books, a large section of the people do not read any knowledge-based books or articles at all.

Since the early 1980s, much of the Muslim world is suffering a crisis of identity, as the crumbling of the Islamic Civilization in the modern age has left Muslims with a profound sense of alienation and injury. Challenges confronting many Muslim nations – failures of development projects and the inability to respond effectively to the Israeli belligerence  have induced deep-seated frustration.

A Possible Hikmah

The present dire state of the Ummah, undoubtedly a tragedy, could, however, also turn out to be a hikmah for the Ummah, if it can renew, once again, our search for a New Order based on Islam. The renewed quest for our destiny should make us more conscious of our ideological and historical identity, and should bring us back to the original source of our success – Islamic beliefs and values. Deriving spiritual and intellectual strength from our rich Islamic traditions, we have the potential to climb out of the dark abyss that we now find ourselves in.

We have seen in history that periods of crises often blossom into periods of creative thinking. Today, as the post-1945 world order appears to be crumbling, we could be again in such a period of crisis and creativity. To move forward in unity towards a period of peace and prosperity, as well as physical and spiritual well-being, particularly in the vastly complicated world of today, with its inherently anti-Islamic bias, we need to think outside the box and initiate changes, some of which would be more in the nature of revolutionary rather than evolutionary. The task at hand is, undoubtedly, difficulty, but if we set our minds and hearts to it, and display a new freshness in our thinking, we should be able to meet the challenge.

We have only to look back into our own past, where a small group of people in Medina who, despite being surrounded to the North, West, and East, by mighty superpowers, were able to courageously spread Islamic influence across three continents. Surely, our task is much easier compared to challenges, which the early Muslims in Medina faced. We still have with us today the same source of inspiration and wisdom that launched the Muslim Empire. While we are materially and physically poor, our moral principles and spiritual strength are fairly intact. What we need now is the will to unite and act decisively to regain our dignity.

It is clear that we the Muslim Ummah must once again rely on ourselves. Many attempts in the past have been made to unite the Muslims politically. We have formed the Organization of Islamic Conference (OIC) as a forum and platform to have a common voice. Yet, when one of OIC members is attacked by some external force, we can only watch helplessly. Indeed, the OIC has not been able to move beyond being a talking-shop because the Muslim Ummah is not united and does not appear to have the political will or the mechanism to strengthen itself.

Trade

One solution to our predicament is trade, which was always the cementing factor between Muslim countries even from the earliest days of the Rightly Guided Caliphs. While the armies opened the way through military and political conquest, it was the traders and trade routes that maintained and bound the ties between nations. Furthermore, the Muslim Empire was self-sufficient in every respect, spices from the Malay Archipelago, textiles from India, musk from the Middle East. Practically anything that was needed could be sourced from within the Islamic Empire.

To disable the Muslim Empire, the West knew that it had to begin a systematic process of disintermediation. Instead of going through Constantinople and the Middle-East, Europe started to trade on its own with the Far East and India by sailing around the Cape of Good Hope. The British, Dutch and Portuguese “trading” ships sailed into the region, heavily guarded by warships to “trade” with the East, as an early manifestation of gunboat diplomacy.

In so doing, they achieved a double success. Firstly, they disrupted the trade relations between the Far-East and the Middle-East, and secondly reduced the wealth, importance and significance of the Middle East as the centre of a vibrant trading system, strategically located on all the major trading routes. This strategy of course extended to other parts of the Muslim World, as well as the Non-Muslim World, such as Africa and China.

Education

As the West grew in material wealth, they also grew in military might. They used the new found scientific methodologies not for peace but to build better ships and more destructive weaponry in order to dominate unsuspecting weaker nations. Through the oppressive force of colonisation, they also dealt a deadly blow to the Islamic education system.

The balanced and creative approach of Islamic education was killed off. The spirit of Islamic learning was replaced by a sanitised “non-threatening” approach. Gone was the inquisitiveness to learn of God’s creation and sciences; gone was the boldness to create and innovate for the betterment of mankind. Since the soul of Islam itself had been extracted out the equation, the study of the physical sciences was soon equated with materialism by colonised Muslims, resulting in a general aversion to the sciences.

Through systematic propaganda and disinformation, the Muslim’s respect for his own religion and brotherhood was destroyed. All references to Islam’s glorious and rich historical and cultural heritage were replaced with Western Civilisation’s historical successes, with the objective of creating a sense of inferiority among the colonised Muslims. To confuse and distort the true unity of the Ummah, multiple names were created for Muslims: Moors, Moghuls, Saracens, Mohammedans. Where possible, the colonisers sowed seeds of discord among Muslim groups. They exaggerated differences between different schools of thought in Islam. They fanned the flames of animosity and provided us with the necessary arms to kill each other.

Through this systematic dismemberment of Muslim countries, the unity and the potency of the Muslim Ummah had been weakened. By the turn of the 20th century, Muslims had been materially and spiritually weakened, cut from each other both economically and militarily. Muslims were powerless to help each other.

In summary, the Muslim Ummah has been weakened through four major fronts:
- Economic weakening through the intermediation and control of trade;
- Destruction of the balanced approach of the Islamic education system, which had always stressed on the indistinguishable blend of both material and spiritual knowledge;
- Weakening of Muslim confidence in Islam and the brotherhood of Islam through propaganda and misinformation; and
- Militarily weakening the Muslims by discouraging Muslim military alliances and instead creating artificial enemies among each other.

Halt the decline

Having identified the method in which the Ummah was systematically divided and weakened, it is quite possible that we can reverse the process and once again reunite and strengthen the Ummah through a rebuilding process. This process would include re-establishing trade and Islamic financial and economic systems; restructuring the current education system by infusing it with Islamic pedagogical or learning methods that encourage creativity and curiosity; rebuilding morale among the Ummah and reconstructuring a Muslim view of the world; and rediscovering the legendary Muslim military genius. We need to keep reminding ourselves self-sufficiency is not impossible. In terms of labour, the 1.3 billion Muslims account for at least 20% of the world’s population. The Ummah live in a compact and contiguous block stretching from the Atlantic to the Pacific Oceans (The Muslims occupy a strategic geographical position occupying the central regions of the earth with some of the most fertile and resource rich lands. Major air, sea and trading routes pass through Muslim territories. Certainly, the Muslim world can once again be self reliant. All we need is the will to do it and the commitment and stamina to see it through.

Increase trade among Muslim nations

In Islamic history, we have seen that trade not only united Muslims, it was also a very important means of spreading Islam. It was perhaps no accident that the Holy Prophet s.a.w. was born in Makkah, a major centre of trade in the Arabian Peninsula at that time. When Islam took root in the Arabian Peninsular, trade was the main vehicle for dakwah activities for the spread of Islam from Andalusia in Spain to the Cape of Good Hope in Africa and to the Malay Peninsula. The volume of trade among Islamic countries, before the Western colonization began, was indeed at a very healthy level.

It was through traders that Yathrib learnt of the new faith called Islam, thereby opening the way for the Hjira and establishment of Medina. During the Caliphate era, apart from conquered lands, Islam was spread by the good words and deeds of the trader, or by mubalighs that the traders brought with them. So strong was the bond between trade and Islam that when the Ming emperor of China wanted to establish trading relations with this region, he sent a Muslim, Admiral Muhammad Cheng Ho, to open the way.

While it is true that, at a political and strategic level, having a central Caliphate was a point of unity for the Muslims, on an everyday and business level, it was trade that mainly formed the bonds of unity between Muslim communities. And the backbone behind the ease and continuance of trade was a common currency, based on gold and silver, the dinar and dirham. We had, in fact, a powerful de facto trading block.

Thus, today, although many people may associate the lack of political unity with the lack of unity among the Muslim communities, one may also point out that the lack of unity among the Muslim communities is due to the fact that we have stopped trading with each other as much as we used to during the zenith of our Muslim Civilization.

The total exports of the OIC countries in 2000 was US$50.7 billion of which US$52 billion (10%) was to other OIC countries. The total imports of the OIC countries in 2000 was US$406 billion, of which US$ 56 billion (13%) was from other OIC countries. In terms of total trade, the figures imply that we trade about 8 times more with non-OIC countries than with OIC countries.

As a result of the hurdles left by our colonial invaders and masters, we find ourselves today trading through Europe or through some third non-Muslim country. We note that for much of history, the Middle East was the commercial and intellectual bridge between Asia and Europe. It was among the most cosmopolitan regions of the world, the birthplace of religions and alphabets and the repository and laboratory for knowledge of all fields. Today it is painfully clear that the main roads of international trade have by-passed the Muslim Middle East.

If we can begin to trade among ourselves, without using the Western countries as intermediaries, we can bring about greater prosperity to the Muslim nations.

Gold Dinar Proposal

One effective way of increasing intra-OIC trade is by way of the gold dinar mechanism, that has been proposed by Malaysia, and discussed in a number of international forums. Under the proposed gold dinar mechanism, the domestic currencies will not be replaced, at least not initially. The domestic currencies (e.g. Ringgit) will continue to be used for domestic transactions in the respective countries. The gold dinar will be used only for external trade among the participating countries.

Initially, the gold dinar may not exist in physical form. It will merely be defined in terms of gold. For example, if one gold dinar is equivalent to one ounce of gold, and the price of one ounce of gold is say at US $300, then the value of one gold dinar will be US$300 or equivalent in other currencies, on the basis of the prevailing exchange rates.

The actual settlement for trade can be by way of the transfer of equivalent amount of gold. It will not be a physical transfer of gold from one country to another, but a transfer of beneficial ownership in the gold custodian’s account. Where it is not possible to transfer the gold, payment can be made by way of an equivalent amount in other acceptable currencies, but this should be the exception rather than the rule.

Encourage grater capital flows

According to conservative estimates, there are at least USD 1 trillion of Middle Eastern, mostly Muslim-owned, funds sitting in Western financial centres (New York, London and Switzerland). There is about US$700 billion of Saudi money in the United States alone. Some of the Middle Eastern funds in the United States have now been frozen. The Muslim world has within it countries with large capital surpluses as well as countries which face acute capital deficit. It is, therefore, our collective duty to build bridges to intermediate the flow of funds among the Muslim nations.

As part of our effort to attract at least some of the funds that are sitting in Western banks to be invested in the Muslim countries for productive purposes, we need first to analyse the mobility of these funds, i.e. we need to understand the pull and push factors that motivated these funds to be move to the West in the first place. The pull factors are quite clear: the West provided a better infrastructure for investment, in terms of rule of law, level playing field, ease of doing business, investment opportunities, range and sophistication of products, privacy and security and freedom in lifestyle.

The push factor was that the Muslims with surplus funds did not have confidence in their own countries or regions in terms of the safety (let alone profitability) of their investments.

Some of the previous pull factors have now been reserved. Some funds, identified as charities for example, are most vulnerable to asset freezing. Others, however, are already well integrated and entrenched, such as investments by Al Walid and Al Fayed, and would most likely not be mobile. Most investments would be somewhere in between.

To organize the flow of capital from surplus to deficit countries within the OIC, we need to find a formula, which would ensure that the investors will have the confidence that their investments are safe and profitable. In order to do this, we need a few centres within the OIC to act as a point of intermediation between the investors and the potential recipients of investments. The investors’ risk will be against the intermediaries only.

The countries, within the OIC, which can start-off as intermediaries are Malaysia, Bahrain and Dubai (United Arab Emirates). Other OIC countries will be included as they develop their financial system. The following factors are necessary for any country to qualify for the role of intermediaries: -

(i) Wide range of products to meet varying risk-return appetite – from very conservative to high risk
(ii) A good system of rule of law
(iii) Adequate infrastructure – physical and business
(iv) Competitive cost of doing business
(v) Good business ethics
(vi) Protection of privacy and secrecy
(vii) Allow freedom in lifestyle and culture
To facilitate and accelerate the process of investment and capital flows from surplus Muslim countries to deficit Muslim countries, an important element would be the development of a viable Islamic financial system. This is because the Western financial system of maximizing short term profit is, in the long run, crises-prone and results in unnecessary social pain and destruction of wealth during the boom and bust cycles.

External Reserves Management

Consider this: the economy of the United States has significant structural imbalances and yet it continues to be considered a strong economy. The answer to this paradox lies in the role of the US dollar as a reserve currency and as a petro-currency. The role as a reserve currency and the role as a petro-currency do overlap to some extent, but for purposes of clarity, we will explain them separately.

Role of US dollar as a reserve currency

World trade is now a game in which the US produces dollars and the rest of the world produces things that the US dollars can buy. The world’s interlinked economies no longer trade to capture a comparative advantage; they compete in exports to capture needed dollars to service dollar-denominated foreign debts and to accumulate dollar reserves to sustain the exchange value of their domestic currencies. To prevent speculative and manipulative attacks on their currencies, the world’s central banks must acquire and hold dollar reserves in corresponding amounts to their currencies in circulation. The higher the market pressure to devalue a particular currency, the more dollar reserves its central bank must hold. This creates a built-in support for a strong US dollar, which in turn forces the world’s central banks to acquire and hold more dollar reserves, making it even stronger. This phenomenon is known as the dollar hegemony.

Role of US dollar as a petro-currency

As the international reserve currency, the US dollar has assumed the role of fiat currency for global oil transactions (i.e. petro-dollars). The United States prints hundreds of billions of these fiat petro-dollars, by issuing Treasury bills and bonds without any backing of wealth, made possible by its unilateral departure in 1973 from the Gold Standard of the Bretton Woods System. These dollars are then used by nation states to purchase oil/energy from OPEC producers (and other non-OPEC producers as well). These petro-dollars are then recycled from OPEC back into the United States, via Treasury bills or other US dollar denominated assets. In essence, global oil consumption provides a subsidy to the economy of the United States.

The US dollar’s dominance as a reserve currency, as well as currency for world trade, particularly oil trade, is all that permits the US Treasury to sustain the nation’s massive deficit, as it can print inflation free money for global circulation.

Proposed Strategy

We need to formulate a strategy to remove the role of the dollar as the international reserve currency, as well as its role as the petro-currency. The following is suggested: -

(i) Muslim nations must instruct their central banks and large corporations to convert the bulk of their US$ holdings into assets denominated in Euro, and perhaps even yen.
(ii) The OPEC countries must take action to denominate the oil trade in Euro, instead of denominating it in US dollars.
(iii) The Muslim nations must attempt to use Euro as the currency of denomination when they trade among themselves.
(iv) The Muslim nations must persuade Europe to denominate its trade with Muslim nations in Euro, and persuade Japan to denominate its trade with Muslim nations in yen.

Review concept of external reserves

The four measures suggested above could serve as effective short-term measure but, in the longer run, we need to evaluate the whole concept of the management of external reserves. In the context of the present international financial architecture, the way the instrument of external reserves functions is extremely unjust to all nations, except for the countries whose currencies qualify as external reserves. This system has a strong bias toward instability and is crisis prone. It forces countries, other than the reserve currency countries (mainly United States) to accumulate increasingly large amounts of foreign exchange reserves. This money, which is mainly invested in US Treasury Bills, finances the over- consumption of the United States.

The US Treasury bills currently offer a yield of less than 3% p.a. while the return on the investment by many developing countries in their own economy could be between 10% to 20% p.a.

We have a very peculiar system in place – the theory is that rich countries should be sending capital to poor countries, but under the current system, it is the poor countries that are sending capital to the rich countries.

On a macro-level, this system of external reserves results in a deflationary bias, given that the income that is not spent increases by US$ 150 to 200 billion a year. The only offset to that deflationary bias is the progressively higher consumption of the American consumers.

Let us look at this mechanism from the view point of developing countries. The central banks in these countries are the custodians of external reserves. An important factor that leads to the accumulation of external reserves in the central banks is what is known as a favourable balance of payments. However, if we think carefully we will realize that a favourable balance of payments is not necessarily favourable! This is due to the fact that, by definition, a favourable balance means that the country has exported or given away more in real goods and services than it has imported or received. The so-called surplus is represented by payment in foreign exchange, i.e. money held in some foreign country. In other words, the external reserves representing our national savings also represent a form of lending money to the countries in which the savings are deposited, whether in the form of bank balances or some other financial instruments. And the country which is the biggest depository of the external reserves of nations is the United States.
By so lending, we have not only allowed the rich, developed, reserve currency countries to enjoy the fruits of our labour , talent, intellectual capital, natural resources, and sacrificed consumption – we have also provided the depository countries with the resources to finance the expansion of their own companies (including companies that produce weapons used to kill Muslims) and the growth of their own economies. We welcome investments from abroad, with sometimes undue and abject gratitude, when, ironically, some, at least, of the foreign funds would have been recycled from our own savings.

The national savings of the Muslim countries provide a significant portion of the pool of funds which constitute the foundation of the international capital markets centred in the currency countries. The more we retain our savings in those reserve currency countries, the more we empower them to wield their financial muscle, often with arrogance and disrespect and insensitivity.
We need to be vigilant that, when we accept payment from foreign buyers of our goods and services and then put the money back with their bankers, the foreigners as a whole would not have paid us anything. These indirect credits mean that they, as a group, could continue ad infinitum to take more real goods and services from us than we from them. We are effectively helping to maintain and even enhance their standard of living, while holding back on the living standards of our developing countries.

How do we get out of this inequitable system of external reserves? We need to do the following: –
· Remove substantially the factors that requires nations to hold high levels of external reserves; and
· For that minimum amount of external reserves that need to be held, we should hold them mainly in liquid financial assets of Muslim nations.

Reduction of external reserves to minimum level
There are two main reasons why nations hold external reserves, namely:-

· To finance their imports of goods and services;
· To ensure stability of their currencies i.e. to prevent volatile movements in the value of their currencies due to seasonal demand or speculative attack.

Regarding the first point of financing imports and services, countries which consistently have favourable balances of payments would not, by definition, require to hold a large amount of external reserves. On the other hand, countries which do not ordinarily have favourable balances of payments would have to build up external reserves (even by way of borrowing foreign currency denominated loans) to fund their imports.

We need to structure the international trade of Muslim countries in such a way that the need to hold external reserves for trade purposes is minimized. The proposed Gold Dinar mechanism would achieve this objective, as an important objectives of the Gold Dinar proposal is to bring about — trade between countries.

Regarding the second point on the need to hold external reserves to support domestic currencies against volatile fluctuations, a possible solution is to set up a monetary fund among Muslim nations along the lines of the Asian Monetary Fund that was proposed in 1997/1998, but squashed by the US Treasury.

Investment of external reserves

Irrespective of the actions taken to reduce the holding of external reserves by Muslim countries, some external reserves will certainly need to be held for prudential purposes. A portion of these reserves can be invested in Muslim countries themselves. For this purpose, we need to structure a regional bond market among Muslim countries which would have depth and liquidity.

Conclusion

We need to restructure the system of external reserves management in such a way as to enable Muslim nations to achieve a higher standard of living, social justice and greater economic and political stability.

Promote education

Investment in education, along with basic health services, offers the highest potential returns on development spending. A large part of the continued weakness of the Ummah lies in our low literacy and low educational achievement rates. The illiteracy rate in Afghanistan in 1998 for example was a massive 65%. This obviously contributes to the failure of the Ummah to master science and technology and makes it difficult to be economically competitive. Among the areas which we can pursue are as follows: -

(a) Basic education: As part of development finance, the poorest Muslim countries need to build basic educational facilities that will be provided free of charge to its population. This will cover primary and secondary education, not unlike Malaysia’s experience in building its basic educational infrastructure in the 1960s and 1970s.

(b) Reach of education: There is a need to extend educational facilities to girls as a large part of the illiteracy in the Ummah is among women. Over and above the role of women in Muslim societies as economic agents (i.e. as workers, and consumers), they are also the nurturers of the next generation, and hence they themselves need to be educated first. Educating girls and women also removes an inherent injustice in our societies today.

(c) Content of education: Our educational thinkers need to sit down and come to a broad consensus as to what is the body of knowledge that we Muslims require for not just the next world but just as important to redeem ourselves in this world. Hence, in addition to the study of the religious texts and values, we need to master science and technology, medicine, English language, economics and finance.

(d) Tertiary education and centers of excellence: In tertiary education, the centers of excellence are currently in the West. We need to take a multi-pronged strategy in this regards as follows: -

(i) Continue to send our best students abroad to these centers. These graduates should be encouraged to live and learn in the West, while keeping close to the tenets of Islam.
(ii) Developing centers of excellence within the Muslim world. For example, the International Islamic University in Malaysia UIA could be the designated center of excellence for the study of Islamic economics, Indonesia for development finance and Saudi Arabia for oil studies.
(iii) Promote close cooperation between and within (i) and (ii) above. Among the mechanisms could be professional networks, research grants, visiting fellowships, specific research and applied research projects.
(iv) Promote greater linkages between academia, industry and knowledge management. A common weakness among our tertiary institutions is a disconnect with the real world. We should consciously combine efforts on other fronts (say Islamic finance or food security) by working through with designated tertiary institutions of higher learning and think tanks and consulting companies specializing in the specific areas.

Since the failure of the education system was one of the significant causes of the fall of the Ummah, we need to redouble our efforts to provide good education to the younger generation of the Ummah. Such an education should emphasize the sciences and mathematics and the learning of international languages and the development of critical minds. The old emphasis of merely concentrating on religious studies and forsaking the sciences has resulted in weakening the Ummah, and we need to quickly abandon such an approach.
Islamic Union to replace OIC

Given recent world developments, it has become a matter of urgency for the Ummah to consolidate and tighten its bonds of cooperation. While the Organization of Islamic Conference (OIC) in its original structure was a good organisation to share views and discuss matters of common interest, it is clear that the needs of the Ummah now go beyond discussions and ad-hoc actions. From being a talk-shop the OIC must transform itself into a work-shop.
The United Nations, while having supposedly noble intentions, has often acted chauvinistically and failed miserably to defend the rights of not just the Palestinians but Muslims in general throughout the world. With the invasion of Iraq, the U.S. and Britain have betrayed the world and revived the vices of colonialism and military aggression for economic gain.
It is, therefore, a matter of urgency for the Ummah to restructure the OIC and in the process create its own Commonwealth, its own United Nations of Islam, not as a loose discussion forum, but as a cohesive union, bound by trade and economics. It should not be run as a country club with an easy-going atmosphere. Instead it must have a sense of urgency and mission. It must be run as a professional organisation with clear objectives and time-frames. It should be proactive rather than reactive; it must facilitate rather than hinder. The new organisation must be nimble and fast moving; what the OIC achieved in a year, the new organisation must achieve in a few months. And above all, it must have the full support, cooperation and participation of each and every Muslim nation.
The broad objectives of the Islamic Union must be to bring about self reliance among the Ummah in various fields, including economics, trade and capital flows, as well as to strengthen the Ummah economically, socially and intellectually. With a united and economically strong Ummah, we can resist the imperialistic agendas of our enemies.

Summary and Conclusion

There is undoubtedly a need for the Ummah to reorganize itself urgently to meet the challenges of the emerging New World Order. Doing nothing in the face of the imminent threats is no longer an option. The following measures are, therefore, recommended: -

(i) Restructure the OIC into an Islamic Union so that we would have an effective platform for the implementation of an action oriented program to strengthen the Ummah.
(ii) Strengthen the mechanism of trade among Muslim nations to ensure greater self-reliance and self-sufficiency of the Ummah. The Gold Dinar proposal is an important element in this strategy.
(iii) Promote greater investment and capital flow from surplus Muslim countries to deficit Muslim countries. Use the Islamic financial system to achieve this objective.
(iv) Emphasize education as a core activity in our Agenda for the strengthening of the Ummah.

Given the imminent and multiple threats facing the Ummah, there needs to be a sense of urgency in implementing the necessary measures to unite and strengthen the Ummah.

May Allah SWT guide us in our endeavours.

Source: http://www.treasury.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=884%3Athe-way-forward-for-the-muslim-ummah-by-nor-mohamed-yakcop&catid=53%3Aucapan&Itemid=251&lang=my

 
Mahamoud Omar
Senior Accounts Officer

Homeless & Housing Advice Services
Directorate of Adults, Health and Wellbeing
London Borough of Tower Hamlets
Tel: 020 7364 7185
Fax: 020 7364 7504
Email:
Mahamoud.Omar@Towerhamlets.gov.uk
http://www.towerhamlets.gov.uk
Albert Jacob House
62 Roman Road
London, E2 0PG

Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

MOORYAAN AAN HUBAYSNAYN: HAWLWADEENADA CAAFIMAADKA IYO SOMALILAND – By Maxamed Haaruun (Maxamed-indho)









Ereyga dhagaha u wacan, dadkuna maqalkiisa iyo odhaahdiisaba jeclaysto, waayadan dambena Somaliland sida dhibicda roobka ama duufaanka oo kale u haystay wuxu ahaa “Isbedel”. Isbedelku waa wax loo baahanyahay, hadaanay noloshu is-bedbedel lahayna maba soconayso. Ereyga aan sooba dhawayno, aan go shaal ah iyo xariirba ku wadhno, aan kor iyo hoosba u qadno ee taloow hadaba halkee isbedelkaasi ka hilaacayaa hor iyo horaanba?


Waxa laga yaabaa in qaarkeen aan nidhaaho waakii isbedelkii dhacay ee wasiiro cusub la caleemo saaray, kuwii hore ee dadka ku indho batayna la caydhiyay sidii waraabe meel laga kiciyay. Hadaba, isbedelku intaas maaha, meelaha aan is idhaaho duufaanka isbedelku ha ku horeeyona anigan wax qoraaya iyo naftayda ayaaba ka heshiin waynay! Mar waxan idhaahaa, “Siyaasada arimaha debeda ee mudada dheer fadhiidka ahayd”, marnaa “Musuqa iyo maamul xumada”, marna “Habka waxbarasho ee sidii reero haatan uun dagay isku hor iyo daba walaaqan cidina aanay xukumin”, marna waxan idhaahaa maya ee “Tayada iyo wax qabadka hay’adaha xukuumada”, laakiin intaas oo dhan mid igala daran, dadkuna malaha aanu badiyaa dhaadin baa jirta. Waa qolada caafimaadka ku hawlan oo aan meelo door ahna ku tilmaamay inay “Mooryaan aan hubaysnayn” yihiin. Sidaas maan iska odhanin ee wax kale oon ku sheego ayaan garan waayay.


Sababta aan isbedelka ula jeclaaday inuu halkaas ku horeeyo waa laba arimoodba. Midkood waa halista habka caafimaadka iyo dadka ku hawlani ay ku hayaan bulshada guud ahaan oo ah mid laga naxo, sababta kalena waa iyadoo Wasaaradii Caafimaadka loo magacaabay nin ka mid ah dhakhaatiirta caanka ah ee wadanka oo xog-ogaal buuxa u ah waayaha jira. Adeega caafimaadka waxa ka jirta fawdo xaga nidaamka ah. Waa meelaha ay sida cadaanka ah uga maqantahay awooda dawladnimadu. Ictiraaf uma baahna sida aan had iyo jeer ku doodno ee waxay rabtaa go’aan siyaasadeed iyo sharcigii dadka caafimaadka lagu dhaqi lahaa oo la meel mariyo. Dawlada cusub iyo Wasiirka arintani khusaysoba waxan ka codsanaynaa in dadka caafimaadka ku foogan, oo run ahaan ah awr dabar la’aan dhacay la xakameeyo lana nidaamiyo. Fawdada aan xusay oo ay tahay in buugaag laga qoro dhawr tusaale ayaan ka xusi doonaa, waxaanan ku soo xidhi qisooyin dhab ah oon qof ahaan ula kulmay, ama dadkay ku dhacday aan is mudanay.


Dadka caafimaadka ku foogan waxa loo yaqaanaa “Xirfadlayaal”, laakiin anigu odhan mayo ee waxan door bidayaa ereybixinta ah “Hawl-wadeeno caafimaad”. Sababtuna waa iyadoo dadka hawshan ku jiraa in badan oo ka mid ahi aanay xirfad caafimaad haba yaraatee lahaynba! Halista jirtaa markaan aad u xuuraamay waxa asal u ah dhawr arimood. Marka horeba dadka caafimaadka ka shaqeeya cidina ma xukunta, cid ay u tirsanyihiina lama oga. Qofkii doona ayaa marka ay la noqoto isu caleemo saari kara Farmasiile “Pharmacist” daawooyinka nooc kasta oo ay ku yihiinba iibin kara, xataa dadka u qqori kara haduu doono. Qofkii rabaa wuxu noqon karaa kalkaaliye caafimaad, kii doonaana dhakhtar buuro ah isagoon cidna ka cabsanaynin Ilaahayna ka yaabaynin.


Qolo kale ayaa jirta oo laakiin iyagu dhakhaatiir la ogyahay inay xirfadlayaal tababaran yihiin inkastoo iyagana aqoontoodu ka ugu yar ay labaatan sano ka hor ahayd oo aanay dib buug, joornaal caafimaad iyo aqoon korodhsi toona ugu laaban. Iyaga musiibada haysataa waxa weeye laba arimood. Marka hore qalabka baadhitaanka caafimaad ee aasasiga ah sida skan nada, shaybaadhada, iyo X-ray la isku halayn karo ma haystaan, haday helaana xirfadlayaal u tababaran shaybaadhka iyo soo saarista natiijada saxda ah ma haystaan. Waa sababtaas midda mar walba xanuunka isku midka ah dadka dhulka ku dhaqan loogu wada sheego: “Tayfoodh”, “Dabayl” wax ay ku sheegaan, iyo mararka qaarkood ereybixino cusub oon aduunkaba ka jirin oo ay ka mid tahay “Bagteeriya dhiiga raacday” baa lagaa helay! Haday u jeedaan qalab baadhitaan caafimaad lagu samayn karo oo nooc walba leh bay soo gadan karaan, dad xirfad u lehna way soo kaxaysan karaan, laakiin hadii aanay cid ku khasbaysaa jirin, iyaguna aanay Ilaahay ka yaabaynin maxaa lacagtooda ka qubaaya? Waa sidaas caqliga ay ku fikirayaan.


Dhibaatada labaad marka qalab la’aanta laga yimaado waa dhinaca daawooyinka ay bixinayaan laftooda. Marka horeba daawooyinka ay haystaan waa kuwo tayadoodu liidato, mararka qaarna waxaaba la sheegaa inay daawooyin dhacay dadka ka gadaan. Waxa intaas dheer in Dhakhtar kastaa ay bakhaar ama dukaan daawooyin ahi hortiisa u tuulantahay, waxaanu ku dadaalayaa inuu kuu qoro daawooyinka meheradiisa yaala, inta ugu badana uu kaa iibsho. Daawooyinka inta aan la gaadhin waxa can ka ah magaalada Hargeysa In qofka bukaanka ah laga dalbo ama lagu amro inuu horta sadex dhiig oo kala nooc ah iska qaado, xataa marar badan iyadoonu qofka dhibanaha ahi uba bahnayn ayaa taas lagu khasbaa. Qof dhagax ama aalad kale oo fiiqani haragiisa jeexday oo in la yar tolo uun u baahan ayaa sadexdaas dhiig loo diraa sida ku dhacday qof aan qudhaydu garanaayo.

 Bal akhristoow dhawrkan qiso ila wadaag, waxaanad sawir buuxa ka helaysaa sida xaalku yahay. Qisooyinkani waa kuwo aniga shakhsi ahaan I soo maray, ama dadkay soo mareen baan kala sheekaystay.

 Qisada koobaad: wiil yar oon abti u ahay baa madax-xanuun dheeraad ah iyo hurdo yaraani ku dhacday. Nin dhakhtar ah oo markaas ahaa dadkii farta lagu fiiqaayay ayaa loo geeyay, waxaanu qiyaasay xanuunka ilmaha ilayn skan ma haystee. Dakhtarkii wuxu sheegay in laga yaabo inay wiilka biyo madaxa uga jiraan, waxaanu sheegay inuu tuubo galin doono si uu uga soo nuugo, daawo culusna wuu u qoray. Wuxu se ku taliyay intan wax talaabo ah la qaadin in wiilka Addis Ababa la qabadsiiyo oo skan madaxa ah la soo mariyo si war dheeraad ah looga ogaado dhibaatada uu tilmaamay. Dhakhtaradii Ethiopia markay skan kii mariyeen wiilka yar waxay sheegeen inaan wax dhibaato ahiba jirin, daawona aan loo baahnayn. Waxay sheegeen in wiilka la nasiyo, kiniin xanuun jabin ahna la siiyo marka loo baahdo, dawadii dhakhtarkii Hargeysa uu soo qorayna waxay sheegeen inay maskaxdaba dhaawacayso hadii la siin lahaa.

 Qisada labaad: sanadkii ina dhaafay waxan fadhi qado ah ku sheekaysanay maareeyaha shirkada Telesom C/kariim Maxamed-iid. Falanqayntii waayaha guud ee wadanka ayaa soo gashay adeega caafimaad ee wadanku sida uu yahay. C/kariim wuxu ka waramay qiso uur-ku-taalo leh oo qof qoyskiisa ah la soo gudboonaatay. Qisadu waxay ahayd in nin qaraabada C/kariim ka mid ah oo xanuunka “Macaanka” qabaa uu meel caafimaad ama Farmasii qofba sida uu u yaqaano tagay, ninkaasi kiniinkii macanka loo qaadanaayay ayuu doontay, waxaana laga soo iibiyay daawo aan tiiba ahayn. Hal habeen markii uu daawadii qaldanayd qaatay, isbedel aanu lahaan jirin iyo xanuun hor lehna iska dareemay, ayuu nasiib daro habeen labaadna ku celiyay inuu daawadii qaato. Xanuunkii baa sii kordhay, waxaanu dareemay in gacmihiisa oo waliba ay midi sii darantahay dareenkuba ka tagay. Markii uu ninkii yaabay buu meheradii daawada ka iibisay oo ninkii ka gadayna uu joogo ku soo laabtay, waxaanu uga waramay siday wax u dhaceen, gacmihiisiina wuu tusay. Ninkii meherada hayay baa yidhi bal daawadii I tus, hadii uu eegayna wuxu sheegay inuu khalad dhacay oo daawadii dhiigkarka uu ka iibiyay. Qaladkaas dhacay wuxu keenay in ninkii xanuunsanaayay ay faraha gacantu sidaas ku dareen beelaan, aakhirkiina lagaba jaro. Ninkii daawada gadayna halkiisii buu ganacsigiisii ka wadaa.

 Qisada sadexaad: nin baa gabadh yar oo uu dhalay, oo caloosha laga hayay dhakhtar u geeyay, waxaanu dhakhtarkii sheegay in gabadha beerka xanuun ba’ani ka hayo, xalkuna yahay in daawo culus oo beerka iyo xanuunka hayaba isla baabiinaysa uu siin doono, markaasna uu dib beerku u soo biqlaayo/abuurmaayo! Nasiib wanaag se aabihii gabadha yar dhalay wuxu yidhi dhakhtaroow bal ii kaadi horta daawadas, gabadhii yaraydna way iska caafimaaday Ilaahay mahadiis. Dhakhtarka sidaas la iiga sheegay wuu shaqeeyaa imikadan.

 Qisada afraad: nin oday ah ayaa afkiisa iiga sheegay inuu qudhiisu farmasii hayn jiray in kastoo muddo dheer haatan laga joogo. Wuxu ii sheegay isagoo fadhiya in la su’aalay daawo loo doonaayay nin oday ah oo indhaha laga hayo, waxaana jirtay inay wax daawo ah oo indhaha la xidhiidhaba laba nooc uuni markaas meherada yaaleen. Wuxu sheegay inuu labadii nooc midkood ka iibshay qoladii daawada doonaysay, markii lagu shubay qofkii bukaanka ahana uu indhihiiba aragii ka tagay! Markii ay dadkii meheradii ku soo laabteen ee dhibaatadii ay ka warameena daawadii kale ee taalay baan ku idhi bal taasna ku soo eega, nasiib wanaag iyadii ayaana aragii ugu soo noqday uu ku cafimaaday buu ninkaasi nagu yidhi! Waxan hubaa qisadaas oo markii ay dhacday muddo dheer laga joogo sida uu ninkaasi ii sheegay, in hadana maantadan xaalku sidii iyo ka daran uu yahay. Araga iska dhaaf ee dadkii naftooda ayayba ku waayayaan, ama xubno dhan baaba bakhtiyaaya hadii suntan ay dadka aan aqoonta lahayni ay qaybinayaan ay sidaas ku socoto.

 Xishmadii caafimaadku lahaa, iyo karaamadii qofka bukaanka ahi lahaaba waxa soo soke maray “Lacag raadis” aan dhago iyo indho toona lahayn, waxaana saacidaaya damacaas waalan sharci daro iyo maamul la’aan baahsan oo dhinaca daawaynta iyo daawooyinka ka jirta. Waxan ka codsanayaa mar kale xukuumada cusub iyo Wasiirka arintan qaabilsan, inay “Mooryaannimada aan hubaysnayn” wax ka qabtaan.

 By Maxamed Haaruun

E-mail: mbiixi@gmail.com



Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

Somaliland peace and democracy is threatened by religious fundumentalist groups and Criminal networks of Pirets

Somaliland peace and democracy is threatened by religious fundumentalist groups and Criminal networks of Pirets


 Long sought and valued, the existence of democracy and peace within Somaliland is threatened by Religious fundamentalist groups and criminal networks of Pirates operating in the geographically southern and central regions of Somalia. 

 Somaliland has enjoyed peace and stability since it declared its independence from the rest of Somalia in May 1991, while the rest of Somalia has been ravaged by famine, political instability and civil war, contributing to and causing the regions ongoing humanitarian disaster of the past two decades.

 Somaliland is currently struggling to tackle the increasing threat posed by terrorism from groups linked to Al-Qaida which operate in Somalia.  Whilst Somaliland managed to establish a functioning government, a basic economy and a relative degree of peace the rest of Somalia was mired by clan wars and poverty amidst the absence of any political authority in which religious and tribal groups fought over and asserted power. 

The government of Somaliland has had to counteract the challenges posed by the threat from Somalia’s pirates which have been successful in the abduction, theft and ransom demands of many small and high profile international commercial freight and independent ships. Somaliland, with what little financial capability it can, protect its shores and the few key essentials it relies on arriving at its port. Ports, which are constantly harassed by Pirate gangs who are openly active in the Red sea and Indian Ocean.  Surprisingly Despite financial constrictions, Somaliland has had much success, the government of Somaliland states that it has detained hundreds of pirates currently awaiting trial in Somaliland prisons. In the majority of these cases, captives released from the detention of International governments had been deported to Somaliland territory, at which point Somaliland’s coast guards had in custody and decided to decrease any future threat they would pose by arresting them.  

Further more, piracy does not stand as the only key threat to Somaliland’s peace and democracy, the challenge faced by the Somaliland government in dealing with terrorist groups is far greater and more complex than that of dealing with Piracy. Terrorist groups have long held a track record of attacking foreign nationals particularly relief workers operating in Somaliland. 

 The first reported attack occurred in   2002 when a foreign businessman was shot dead by unknown gun men in the capital city Hargeisa. The same year a lone gun man hijacked a 4 wheel drive belonging to the WFP, injuring the driver and several locals during the incident.  

The following year, on October 5th 2003 an Italian relief worker was killed in Borama with no one claiming responsibilities. Shortly after on the 20th October of the same year, a British couple was shot dead in the city of Sheikh by unknown gun men.   

On 19th March 2004, a terrorist group from South Somalia attacked a car with a group of German relief workers GTZ in the settlement of Dhubato (small village between Hargeisa and the main port Berbera), in which a female relief worker from Kenya was injured alongside a male German colleague.  

The Somaliland community who had experienced relative peace since the Somali civil war had a shocked response to the series of terrorist activities which had taken place on Somaliland soil. Initially the Somaliland government had suspected key oppositional parties of organizing the attacks to stir up instability and dissent. The parties, however, categorically denied any involvement.  

Any information on the groups who had conducted the attacks would not come to light until 19th March 2004, when terrorist who carried out  the  Dhubato village attacks  were caught by  the community of  Dhoqoshay village, after a three hour battle ensued resulting in their defeat  and ultimately in their arrests by the Somaliland police.  

The worst terror acts to occur in Somaliland ’s recent  history  took place on 29th  October 2009 when three car  bombs were detonated  outside the Somaliland presidential palace, the Ethiopian Trading liaison office and United Nations Development Program  head quarters in Hargeisa, leaving 25 civilian dead and dozens of  others  injured.  This was most tragic accident since Somaliland regained its independence and separated the rest of country in 1991.  

Following the atrocities, Somaliland Courts called for the maximum penalties to be given to the perpetrators, with the authorities linking the attacks to the Al Shabab, a group currently involved in clashes with the Somalia government for control of its capital. Somaliland’s security officers had also revealed terror plots shortly before the Parliamentary election took place in September 2005.

 In addition, the Somaliland police confirmed to have uncovered suspicious terrorist activity in various locations across Somaliland particularly key larger cities including Hargeisa, Burao, Berbera, Borama, and Laas Aanood.   

In the last year, military and police officers were assassinated in the city of Laas Aanood as authorities grappled for control of Somaliland’s contested Eastern Sool and Sanaag regions .Further to such disputes, on 1st November 2009 the famous Somaliland military leader ,Yusuf Osman Nuur was assassinated leading to further unanswered questions on the threat of terrorism against Somaliland. 

The Sool and Sanaag regions are geographically situated to the East of Somaliland. The regions are disputed by both Somaliland and the autonomous Puntland region with both claiming the land as being  within their territories, such disagreements have lead to  clashes between the two armies and continued political tension between Somaliland and Puntland.     

The leader of Somaliland’s main opposition party Mr Siilaanyo, said recently “Somaliland is ready to cooperate in the global fight against terrorism alongside the international community, however the lack of recognition will hinder the effectiveness  of Somaliland’s efforts”.

Mr Faysal Ali Waraabe chairman of UCID party said: “a strong government would serve to counter violent extremism. Terrorism is a result of anarchy. If we make a strong state, there won’t be groups like al Shabab.”

Similarly, the Somaliland president Dahir Rayale stated that “We are the only government in the Horn of Africa that is fighting terrorism, due to the lack of recognition, Somaliland can not fully cooperate with the International community in the Global War against Terror, for example in sharing intelligence with other nations”. Rayale further requested Britain  take a leading role in recognising Somaliland, in order to gradually  achieve international recognition, allowing Somaliland  to participate effectively in  combating  international  terrorism, most specifically  that which exists in  the Horn of Africa. He added “We can contribute, ensuring the security and maintaining peace and stability in the region and as a result the globe”.

A Spokesperson for Dr. Mohamed Omar, foreign secretary of the KULMIYE Party said “Somaliland is a peaceful entity in an unstable region with a large Muslim population susceptible to radicalisation. The longer the world ignores its achievement, the greater the risk, a better approach would be for the international community to offer Somaliland an interim UN membership. This would put it in a position to consolidate on its democratic credentials, to support the regional peace making process and to deny international extremist groups of a potential recruiting ground”.

Somaliland has a long history of fighting against terrorism and radical groups. The people of Somaliland assisted the British Empire’s fight against Mohamed Abdullah Hassan( Mad mullah) who fought against the British military in the Horn of Africa between 1990-1920.  

The international community supported the weak Somali Transitional Government (TFG) who only had the support of the American government through their provision of $100 Million dollars for weapons and other military equipment. The TFG estimates to have spent nearly 6.8 million training its new federal army. There are speculative reports that most weapons made there are sold to Al Shabab fighters and other rebel and militia groups fighting against the TFG in which some of their trained soldiers defected to the terror groups.

 Whilst the International community had supported the weak Transitional Federal Government both diplomatically and financially,  the Somaliland administration were all but ignored and denied any such military, financial and political assistance much  to the dismay of the Somaliland community. Thus, a fundamental question arises, why give so much support to the unsuccessful, unpopular, Federal Transitional Government and deny the rights of Somaliland’s people to establish its own state and enjoy its independence which it proclaimed in a conference in Burao 18th May 1991.
Moreover, one could state that the international community’s plays a part in Somalia’s ongoing political conflict, as it had chosen to show such extensive support to the Somali Federal Transitional Government while denying the rights of Somaliland’s citizens. 

 Historical background:   

 Somaliland was a British Protectorate for 86 years and got its independence in 26th June 1960.Known as British Somaliland It was an internationally recognised sovereign state until 1st July 1960. Shortly after receiving independence from Britain, it united with the South of Somalia, known as Italian Somaliland and colonised by Italy until its merger with Somaliland to form the Somali Democratic Republic. The drive behind the Republic  was based on vision of united greater Somalia.

When its second president Abdulrashid Ali Sharmarke (1967-1969) was assassinated by his own bodyguards in Laas Aanod City, the vision of unity started to fall apart. A bloodless coup-de-tat on 21st of October 1969 ensued resulting in army General Mohamed Siyaad Barre becoming president. Barre wasted no time in establishing an authoritarian regime, starting off his first year by giving unlimited powers to the military.  

The population of Northern Somalia (Somaliland) were denied the same provisions in welfare and aid. Barre, who describes himself as a Socialist, created uneven distribution of resources across Somalia, leading to vast inequalities apparent between North-South with regards to education, health and development. This, together with a number of other factors resulted in the birth of the Somali National Movement (SNM) a political military liberation movement (April 1981). In 1988 Bare awarded the Houd region to Ethiopia in-exchange for the Ethiopian government to expel the Somali National Movement (SNM) from the Houd and reserve the area.

 In 1988 there occurred a clash between the government forces and SNM soldiers. The SNM fighters captured most of the northern regions of Somalia (now known as Somaliland). The government took revenge by indiscriminately killing civilians. They killed thousands of innocent people. They destroyed homes,livelihoods and took cliam of the  properties. More than half a million people fled Somalia, and crossed the border to  neighbouring countries, with those unable to flee displaced and helpless, becoming  refugees in their now completely destroyed regions.

 The Somaliland people continued to suffer as victims of brutality, as crimes against humanity were being  perpetrated by Somalia’s military regime under the authority of the Somali Government. Internationally condemned, many Human Rights’ organizations, and western states documented the war crimes and genocide acts committed against the people of Somaliland. There are internationally documented mass graves across Somaliland, particularly in the big cities, such as Hargeisa, Berbera, Erigavo and other Somaliland towns and villages. Unfortunately, the International community failed so far to bring those war criminals to justice. Mona Rishmawi, a Palestinian lawyer who also works for the Independent International Commission of Jurists (ICJ), was speaking to reporters after returning from a visit to the Horn of Africa. “The story of the massacres has to be told because it is a horrible story”, she said.Adding “People have to understand that systematic killing of civilians, even in a situation of chaos and civil war, when hundreds of people are rounded up and massacred, is just not acceptable” .Rishmawi recommended an effort to set-up an international criminal court in Somalia stating: “It is very important for the integrity of the U.N. human rights system that we deal with such events”.Still in efforts to establish an enquiry,  Rishmawi commented on progress, noting that discussions would start soon on setting up an international criminal court. 

Conclusion:  

In conclusion, the IGAD governments and the international community should not attempt to side with one or the other in a dispute between Somaliland and Somalia. They can better play a meditation role. Democracy is served by accepting the will of the Somaliland people.  

The Somaliland communities have long described themselves as a peace loving people who are victims of terror attacks whilst standing on the front line against piracy. The Somaliland democratic process and its peace and stability, is thus, fundamentally threatened by the Islamic fundamentalist groups and Pirates operating in the South and central regions in Somalia, efforts require international support and recognition to succeed in its goals to protect itself and its democracy in combating challenges. 

President Riyaale said: “The international community will come to the conclusion that we have a right to self determination. We are a functioning state. There is no state in southern Somalia. We have become a victim of a failed state.”

However, in the place of support, GAD government s and much of the international community are now putting pressure on Somaliland to rejoin Somalia. Dismissing Somaliland’s hardships, achievements and 20 years independence. This pressure has left much of the Somaliland population disappointed, with many interpreting the international efforts for reconciliation as mired in bias and favoritism to Somalia. With many asking if encouragements for unification are motivated by international political interests? In the limbo of Somali politics and the instability of the region, it can be concurred that only time will tell.  

 Peace in the region could also be advanced as the idea of Greater Somalia threatens not only Somaliland but also the whole region. The Greater Somalia “constitution” did not recognise the borders with the neighboring countries like Ethiopia, Kenya and so the recognition of Somaliland is also to the interest of IGAD. Re-creating a Greater Somalia could destroy the stability and peace in the Horn of Africa.  

 Abdi Abdillahi Hassan( Mataan), 

Chairman of Horn of Africa Development Organisation

London, UK

Email: ahassan113@yahoo.com

Posted in Editorials, Somaliland news0 Comments

Let us all support if we want this government to reach the finishing line

Ibrahim M Mead

Political analyst

Ottawa, Canada

6 August 2010


Let us all support if we want this government to reach the finishing line

 





I am conscionably and morally bound to support the new government, not only it is my government as a kulmiye person but as a Somalilander, so you are, and so we all are. We have to do that despite its early stumble or misstep when they stood on the wrong side of the Godly call to man, that is: “Hal jazaaulixsaan ilal ixsaan.”{Alrahman}

To support this new government is a national call and every Somaliland believer has to answer that call


The best cabinet and the most capable president in the world can not do much if the people with all their different sectors don’t give them the hand they need. If we don’t cooperate, if we don’t contribute, if we don’t see things in prospective, and if we don’t look the big picture, we will not go any where. We have to do “GOOS” {collective endeavor} for the government, if we want this government to reach the finishing line.    

If we don’t look the big picture we will end up bickering and thus loose the vision of moving Somaliland ahead. We will all end up wobbly ‘Good forbid’


Which administration is viable? The one that lay it’s foundation on merit, justice and honesty, or the one which lay it’s foundation on injustice and bad judgments? Of course the former is the answer and I think this new government is in that category and they must be, otherwise they will not exist as a viable and serious entity.


This government took over the office from a cesspool of corruption and fraud we called them government. The treasury is reportedly empty in addition to the rest of all other problems which we can not count them here!  


Lastly but not least we have to stick together and the glue of that is justice and that justice must be delivered equally and correctly

United we succeed but divided we perish. (God for bid) Let us give the government a chance to execute its agenda. Let us give them a chance to go some where.

I believe that it is not time to criticize the new government meaninglessly; it is time the people to provide“GOOS” for the government.  Let us do it


In line with the ‘xadeeth al nabawi’ “unsur akhaaka thaalimen ow mathloomen” we shall point out where they do wrong, but that is in the future. As for now let us do the “GOOS” for the new government. It is not only good for them; it is the best of our national interest.


Peace and prayer

Ibrahim Mead


.

Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

Shacabka Somaliland Bismilaha Dhaha Xukumada Cusub Qalinkii Suleiman Saeed Kabadhe(Danjiree)






Waxa aan salamaaya dhamaanba inta jecel horumarka iyo nabada wada jirka wada shaqaynta Jamuuriyada Dumuqraadigaa ee Somaliland waxa kaloo aan salamaaya dhamanba Saxafada Somaliland meel kasta ay joogaan kuwaas oo haya Howl culus oo u bahan dhabar adayg iyo howl karnimo hadii aan dhaafo intaa una gudbo dulucda hadalkayga maanta akhristow maanta waa malin u bilaamantay dhamanba shacabka Jamuuriyada Somaliland iyo Xusbiga muxaafadkaa ee Kumiye waana bilowga tirinta maal maha xukuumada Somaliland.

Shifo ku Afsaar oo Sharkuumaleh

Hadaba Maanta oo ay tahay 28 Bisha Luulo ee 2010 ayaa waxa baryey waa cusub oo u bilaamay Somaliland shacabkeeda xukuumada talada qabatay Mucaaradka oo iyana tirsanaya shanso oo ay maanta kow tahay,Hadii aan u dago dulacda hadalkayga waxa aan maqaalka ugu magac daray Shacabka Somaliland Bismilaha Xukumada Cusub dhaha oo iimansada  inta aydaan ka sheegin dhaliisha waayo waxa aan taas u leeyahay waxkasta  marhadii aynu nahay Dad Islaama waxa lagu bilabaa Bisinka ilahay waxii lagu bilaabana ma xumaado ee ilahay ayaa wanaajiya .

Dhanka kale Waadowlad Kooban oo tayo leh waana tii lasugaayey ee Marlabaad Bismilaha Dhaha teetalka ay sidataa waa Dr iyo prof  iyo Ingineer iyo Sheik intaas oo teetalbaa dhex jiifa maanta waxa aynu Madaxweynuhu inoo soo xulay waxii dadka ku dhax jiray ee cilmi lahaa ee aqoon diimeed iyo mid maadiba lahaa markaa hada waxa aynu sugnaa waxa  uu inooqabto  Dr iyo Ingineeradan kiyo Barafasooradan iyo Skeikhyadani maanta ladoortay  ay u qaban wayaan dadkoda camidaa ee maanta jiifa gidaarada iyo abaarta kuna xeeran tahay colaada iyo xiliga adag ayku jiraan waxa aan filayaa in ayna cid kale u qabanayn ee aynu aynu iimaanso Bismilaahina nidhaahno u fiirso raga dhax jiifa xukumada cusub ee Somaliland.

Waa 7 doctor

iyo 2 barafasoor

1 Ingineer

1 Sheikh

Waxa aan leeyahay waa yar tahay Somaliya intaas oo aqoon yahan kuna kulmay maamul  waxa laga sugana  waa maamul fiican iyo rag tayo leh waxa aan leyahay waa in aynu gudaha iyo dabada kala shaqaynaa waxii howla gidaaradana aynan isu taagin si aynu u suul daaro talo maantana maxay odhan kuwii waxa xun sheegi jiray ?

Shacabka Somaliland waxa soo dishooday mamul xumo iyo ragaab aad u liita oo xilalka u soo hayey ee maanta ayuun baa ragii dalka hagi lahaa ay isteerinka u qabteen  aynu lashaqayno siwada jira niyad furan iyo laab xadhan.

Qalinkii Suleiman Saeed Kabadhe(Danjiree)

Coventry City

Uk

 

Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

Saaxiib uma socdo Tvga Qaranka & Shaqo Dawladeed Midna:

(Golisnews.com)  Thursday, July 22, 2010








Anigoo tixraacaya maqal kooban oo ku soo baxay wargeyska geeska afrika cadadkiisii 984 soon baxay arbaca 21 july 2010 kaas daba socday maqaal hore aan ugu qoray wargeysyada dalka iyo web-siteyada qaarkood uuna qoray qof magaciisa ku sheegay caydaruus muuse maygaag balse halka uu ka soo baxay iyo cida qallinka u qaadatay aynu wada  garanayno.

Qoraalkaygaa hore cidii akhrisatay wuxuu ahaa mid aan ugu nasteexaynayey tvga qaranka oo aan ahaa qofkii aas-aasay iyadoo madaxweyanaha cusubna aan idhi amaan iyo hambalyo xad dhaafa uma baahna waana runtay,waayo waxaan arkay tvga qaranka oo markii doorashada lagu dhawaaqayba sida jirjiroolaha is bedelay mihnada suxufinimaduna sidaa maaha,rag badan oo fiican aqoon saxaafadeedleh haddii shaqadooda loo madax banaaneeyana wax soo saari kara ayaa jooga tvga qaranka Mana dedefayn raggaa aqoontooda.

Saaxiibkayga maqaalka loo soo dhiibay waxaan leeyahay aad baan ugu farxay markii aad tidhi wakhtigii qabyaalada iyo qaraaba’kiilku wuu dhamaaday waadna ku mahadsan tahay adiga iyo qolada maqaalka kuu soo dhiibtay ee jagooyinka ay fadhiyaan qabyaalada lagu keenay hadaad ogaateen in dawladda soo socotaa ay tahay dawladdii aqoonta iyo xirfadooda ku qiimaynaysa muwaadiniinta waana ta loo baahan yahay dadkuna ku kala baxayaan in qofku aqoontiisa uu wax ku doonto.

Haddii aan ku xusuusiyo markii lay magacaabay telefiishanka qaranka inaan agaasime ka noqdo waxay ahayd 19/07/2005 waxaanan hayey ilaa 23/09/2005 anigaana u dejiyay nidaamka uu ku shaqeeyo iyo magaca SLNTV oo aan anigu bixiyay halka markii aanu furnay uu ahaa SLRTV Somaliland Radio And Television magacaas waxaan u gudbiyay wasiirkii warfaafinta cabdullaahi maxamed ducaale oo aanu hoos tegi jirnayIntii aan madaxtooyada la hoos geyn isaguna wuxuu ka ansixiyey madaxweynaha hadda xilka ka degaya sidaasana lagu qaatay Magac SLNTV,saaxiib hadaba anigu sidaan ku imi aan kuu sheego saaxiibada maqaalka kuu soo dhiibay way ku khaldeena anigu waxaan ahaa madaxa qaybta filimada iyo kaydka wasaarada warfaafinta oo muddo sanado ah markii aan xilkaa hayey waxaa laygu daray markii aanu diyaarinay proposalkii tvga lagu keenayey Agaasimaha Filimada iyo Tvga kaas oo markii telefiishanka alaabtiisa la keenayna si official ah idaacadda looga sii daayay oo wararka lagu daray in halkaa lay magacaabay, mudadii labaatanka sano ku dhawayd ee aan wasaaradda warfaafinta joogayna daacadnimo, karti ,shaqo-wanaag Aqoon  iyo wadaniyad ayaa laygu bartay, wasaaradda imtixaan guriga shaqaalaha nalagaga qaaday ayaan ku imi waxa fiicnayd inaad intaa ku tidhaahdo kuwa iminka tvga qaranka jooga ee aan aqoonta u lahayn reernimada iyo qabyaaladana ku jooga intii aan madaxda ka ahaana ilaa bbcda ayaa axmed siciid cige warbixin uu xiligaa naga diyaariyey ku sheegay shaqada dhexdhexaadnimada iyo aqoonta suxufinimo hagayso ee aan ku maamulayey xiligaa warayso raggii ila bilaabay sida xasan shukri aw cali,axmed jaamac faarax,Mustafe maxamed nuur dheereeye,Sidiiq ismaaciil axmed ,xuseen cabdulaahi deeqsi,Xasan maxamed yuusuf,Maxamed Xuseen cali iyo Asxaabtii kale ee shaqadaTvga Qaranka  aanu wada bilawnay, iyadoo doorashadii golaha wakiilada iyo furitaankii tvgu isku beegmeen Xasuuso barnaamijyadii aanu samayn jirnay ee uu ka mid ahaa MASRAXA MURASHAXA iyo maxaa kaa lillaahiya,Soomaalidu waxay tidhaahdaa “WAR LA’AAN AYAA COL HODAY”Saaxiib waxaan ahaa masuulkii ugu horeeya ee dhiishashka  receiverska iyo muraayadaha shaashadaha kuwii gurigiisa yaalay ee uu lahaa u soo qaaday telefiishanka qaranka ilaa maantana way yaaliin waanan uga tegey waxaa kaloon uga tegey ilaa saddex boqol oo cajaladood oo ilaa snmtii aanu kaydinaynay

Ta kale hadaan tvga qaranka dhaliilo ilaa islaanta indhaha la’a ayaa ogayd xagjirnimadooda waanay adagtahay sida dhegaha iyo indhaha bulshadu dib  u rumaystaan  waxa ka baxaya,ama kalsoonidii daawadayashiisa siduu u soo celiyaa haddii aan ku xusuusiyo aniga iyo weriye safiya cali yuusuf ayaa diyaarinay barnaamij siyaasadeedkii  xisbiga kulmiye cidii daawan jirtay way la socdeen siduu tvyada kale uga bixi jiray balse tvga qaranka iyo ragga iminka sii jooggaa iyo yaryarka ay hayb ahaanta ku keeneenba labadii habeen ee u horeeyay way jarjareen ka dibna waxay xisbiga ku khasbeen in aan ahmed heello laga sii daynayn barnaamijka uu xisbiga u qabtay ee ay cid kale soo dirtaan taasoo axmed muxumed madar iyo maxamed cilmi si toosa u soo fadhiisteenTvga qaranka inay buugga ka akhriyaan.

Saaxiib indha,la’aan ha ku taageerin dad gabalkoodii dhacay anigana waxba hayga cabsanina ma ihi nin u soo socda tvga qaranka iyo shaqo dawladeed toona alxamdullilaah xidigihaan jooggaa shaqooyinkaan haysto iyo xilalka aan iminka hayo ayaa igu filan.


Ahmed A/rahman Hersi Heello

       Freelance journalist

Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

Is Somaliland One of Africa’s Most Vibrant Democracies?

London (Golisnews.com)- This week Somalia marked its 50th anniversary of independence from colonial rule. It could not have been celebrated more differently in the north and in the south of the country.

In Mogadishu, the Transitional Federal Government used the occasion to launch a major offensive against the Al Qaeda affiliated groups, Al Shabaab and Hizbul Islam, that control much of south Somalia.

Meanwhile, Somalis across the northwestern region of Somaliland have been celebrating a new phase in their political history. And they have every right to be proud. The National Electoral Commission announced that the opposition leader, Ahmed Silanyo, of the Kulumiye party won the recently held Presidential elections with 49.6 percent of the vote in a competition that is widely regarded as having been free and fair. This was a significant margin over the previous election in 2003 where the incumbent, President Riyaale Kahin, won by a mere 80 votes. Conceding victory with narrow margins, and the peaceful transfer of power to an opposition party, are rare in Africa. It is even more remarkable that this has been achieved by Somaliland, which aspires for independence from the south but has not been internationally recognized.

Somalilanders have struggled to get to this point. The recent elections were due to have taken place in 2008 but were been delayed several times. The delays were result of several problems including the voter registration process and attacks in the capital city of Hargeysa by Al Shabaab.

Since Somaliland declared independence from the south in 1991, Somalilanders have been striving to construct the workings of a state from scratch and security has been at the centre of this. There was an intense demobilization and disarmament process that was led by the very fighters of the Somali National Movement (SNM), the group that once called on their neighbors to take up arms. Over the past decade, Somaliland has succeeded in achieving a level of peace that is the envy of the south. There are schools, Somaliland passports, Somaliland currency and police officers in crisp white uniforms directing traffic in the cities.

An independent and self-reliant spirit has driven this progress and peace. With little international support, Somaliland has excelled at crafting locally designed and agreed peace processes on a timetable and with a structure that is theirs rather than donor governments’.

No doubt, Somalilanders are going to try to use this opportunity to press supporters and allies for international recognition. But perhaps the greatest opportunity is in the lessons it holds for the south. Somaliland has achieved what it has by relying on their strong traditions- customary law, local wisdom and respect. With leadership originally from Somaliland, Al Shabaab is going to remain a security threat and a difficult problem for any leader. Above all, Silanyo was elected to protect Somaliland’s peace and security. As a former leader of the liberation movement, the SNM, he offers a new position to engage with the Transitional Federal Government in Mogadishu and the armed factions. And where the international community has been ineffective in the south, Somaliland has proved effective in the north. Perhaps this represents a unique opportunity for Somaliland to take a leading role in the region leading by example and engaging where possible. This would be significant but it will require efforts from both Mogadishu and Hargeysa.

 

Nicole Stremlau

Program in Comparative Media Law and Policy,

University of Oxford

Posted: July 2, 2010 12:23 PM

Posted in Editorials, Somaliland news0 Comments

Su’aashii Golisnews waydiisay bulshada reer Somaliland ee ahayd arinta ugu horaysa ee madaxyanaha cusubi u baahanyahay inuu wax kaqabto.

Bahda Golisnews waxay salaam balaadhan hawada usoo marinaysaa dhamaan macaamiisheeda soo booqda bogeeda iyo dhamaan bulshada reer Soomaliland ee guushu u soohoyatay, sida sharafta iyo nabada ah na uga qayb qaatay doorashadii madaxtooyada ee dalka dhawaan ka dhacday.


Golisnews waxay umada waydiisay arinta ugu muhiimsan ee u baahan inuu ugu horayn madaxwaynaha cusubi wax kaqabto.  Hadaba waa kuwan 3dii su’aalood ee aanu umada usoo bandhignay iyo jawaabahaanu helnay.


Su’aasha aanu waydiinay dadka:

  • Maxaad jeceshahay inay dowlada cusub ee Axmad Siilaanyo waxkaqabato uguhorayn?

Jawaabaha:

  • Musuq maasuqa
  • Shaqo abuurud/dhaqaale kobcin
  • Caafimaadka/Waxbarashada


Waxaa su’aasha ka jawaabay oo codeeyay tiraguud oo dhan 177 qof.  Waxaa yidhi Musuq maasuqa 128 qof  ama boqolkiiba 72%. Halka Shaqo abuurid/dhaqaale kobcin tuna ay heshay 38 cod ama boqolkiiba 21%. Waxaa ugu dan bayn helay 11 cod ama boqolkiiba 7% Caafimaadka/Waxbarashada.


Waxaynu ka arki karnaa aragtida dadka codeeyay inuu musuq maasuqu yahay arin si dhaba ah uga jirta dalkeena hooyo sida wadama qaarada Afrika oodhan waana aafooyinka ragaadiyay hortaagana in horumar muuqda ay gaadhaan wadamada Afrika.


Marlabaad waxaanu u mahad naqaynaa dhamaan dadkii ka qayb qaatay Golisnews Polling ee codeeyay.


Suleyman Muuse Yuusuf

London, UK.

Posted in Editorials2 Comments

Jidka Nabadda by Dr. Cali Sh. Axmed Abubakar


Dr. Cali Sh. Axmed Abubakar
Arboco, July 07, 2010

Ummad ciil u dhiman oo          Cabsi wayn u dheertahay

 Calankeed waxaa sida             Caqli gaab  indhala’ oo

 Maqalkiisu culus yahay            Kana qaday cilmiga jira

 Caruur iyo cirroolaba               Cid kastoo karti lahayd

Baadi culus ayaa maqan           Mana caawinaaysaan?

Illaa markaan yaraa waxaan maqli jiray su’aasha ah: Ma “nabad” baa? Waxaan u qaatay salaan keli ah inay tahay; haddana mar dhexe waxaan u qaatay  wax la xiriira dhacdooyinka, sidaan u socday ayaan ogaaday inay “Nabaddu” tahay baadi ruux kasta ka maqan!, oo meel kasta in laga raadiyo u baahan; ruux kasta in la weydiiyo, kharash kasta in loo huro , fikir culus oo lagu saleeyo cilmi baaris dhab ah oo loo qoondeeyo  miisaanayad, kaasoo lala kaashanayo wax kasta oo suuragal ah.  Maxaa yeelay Soomaalidu waxay tiraahdaa (BAADIYI CAN DHABAN)

Inta baadidaasi maqantahay wax noo fayoow ma jirayaan, oo waa  laf-dhabartii nolosha, ama waa gaadiidka reerku ku nool yahay, mayee aan dhaho waa wax ka daran, oo mararka qaarkood waa la iska noolaan karaa gaadiid la’aan.  Haddaba waxaan dhihi karnaa ‘nabaddu’ waa biyaha oo kale. Waxayse kaga duwantahay baahida biyuhu halmar magaalada ama tuulada ma saameeyso, waxaan is leeyahay meesha ay ugu dhowdahay waa Ogsijiinta lagu neefsado! Waa baahi deg deg ah oon soo daahin marnaba, ruuxna ma ka maarmo. Haddii aad eegto sooyaalka taariikheed ee aadanaha waxaad arkeeysaa ineey aheyd, waxa ugu muhiimsan ee sal u ahaa wada noolaanshahooda.

 Haddii aan nidhaahno bulshada Soomaaliyeed  waa   guri keli ah, kana  samaysan qolal dhowr ah, isticmaala hal matoor, xaga dhalinta korantada, soo saarka biyaha, waraabinta beeraha, karinta cuntada, oo dhammaan nolosha dadkeenu ku taagan tahay matoorkaas kaligii, lana haaysan wax lagu badali karo waxaan muuqanaysa in inta caqliga lihi ku talin lahayd matoorkaas hala ilaaliyo, shidaalkiisa, nadaafadiisa, olyadiisa, waxay ahaan laheyd kuwo mudan in aad looga taxadaro. Noloshii sidaa u dhisneyd waxaa dhacday inaan  matoorkii kalida ahaa  gacmaheena ku gubnay, amaba aan ku dheelnay hanaankii ay aheyd in loo raaco ka shaqeeynsintiisa sida shidaal iyo olyo ku shubida, iyadoo ay qaar badan oo innaga mid ahina ay fiirsanayaan sida wax loo duminayo oo ay iskula quman yihiin ineey iska eegtaan duminta la duminayo halbowlihii nolosha oo aheeyd “Nabadda”.

Haddaan hoos u soo dego, qofkii u kuur kala qaab dhismeedka feker iyo dhaqan ee bulshadeena, waxaa muuqaneeysa inay caado noqotay  inaan kala qaadano isuna gudbino dhaqano, iyo fariimo aanan laga baaraan degin, oon cidna dadaal gelinin maxaa ka run ah, maxaase  ka khaldan?  Haddana bulshadeenu waxaa ay hiddo u lahayd aragti ku saabsan  nabadda iyo colaadda oo qoto dheer leh, taas oo mudan in la baaro lagana baaraan dago sidii looga faa’ideysan lahaa. Waxaa gun u ah nolasheena oo idil “colaad” aan dhammaad lahayn, way qaboowdaye ma dhammaato!, Waa la daalaayee lama heshiiyo; Waa la isu nastaayee lagama  towba keeno, roobku ha inoo da’o waabad arki doontaaye, waa dhaqan soo jireen ah oo la kala dhaxlo, oo la isugu gudbiyo nooc kastoo maansooyinka iyo murtida aan leenahay ayaa loo adeegsadaa, ha ahaato gabay, geeraar, guuroow, jiifto, buraanbur, maahmaaho iyo murtideena oo idil sidii colaadahan leysu dhaxalsiin lahaa. Cayaaraha hiddaha iyo dhaqan xitaa kama magan gelin buunbuuninta colaadaha iyo dhiirigeelinta dagaalada. Haddaad eegto dhaantada, walasaqada, shiribka, beerrayda, waalada iyo qeybaha kale cayaaraha hiddo iyo dhaqan waxaad arkeeysaa kaalinta mugga weyn ee ay ku leeyihiin faafinta afkaaraha colaadda. Waxaa leyska indho tiray suugaanta dhaxalka murti iyo xikmad ee aanu leenahay ee nagu boorrineysa nabadda iyo qiyamka toosan. Maadaama uu Illaah ina siiyay ikhtiyaar aan ku kala doorano jidka toosan iyo kan khaldan, ayaa nasiib darro ummadeenu u badatay u gutashada wax kasta oo baaba’ iyo burbur na dhaxalsiinayo. Natiijada ka dhalatay wadadii khaldaneeyd ee aanu qaadnay waa taa aanu maanta la il-darannahay.

Buunbuuninta suugaanta iyo taariikhaha colaadeed waxaa ay dadkeenu gaadhay in had iyo goor laga sheekeeyo dagaaladii la gali jiray, geesinimadii raggii libaaxyada  ahaa oon aqoonin naxdinta iyo cabsida, kuwaasoo mar walbaba goobaha guusha taagnaan jiray, waa sheeko qoys kasta oo Soomaali ah  boqolaal jeer uu dhageeystay, isagoon wax kala aragti duwanaan ah meeshaas ka muuqan, oo dhammaan madaxa loo ruxaayo, warka ninka raga ahi tabinaayo si waliba ka badbadin ay ku jirto, waa mid loo jilicsan yahay loona nugul yahay sida loo badan yahay.

Waxaa lagu  qiyaasaa dadka qowmiyadda Soomaaliyeed ee Geeska Afrika dagan iney gaarayaan ilaa 20 malyuun. Ma yara oo waa qowmiyad badan culaysna leh, maalin kasta dadka intaas le’eg dagaal ayay ku jiraan, marna kama nastaan, way la soo toosaan, wayna ku seexdaan, habeen iyo maalin walba waa ay ka sheekeeyaan, ama waxa ay maqlayaan dhacdooyinka tooska ah ee aan kala go’a laheyn. Waxaa ka siman sidaa foosha xun culimada, caamada, ardayda, macalimiinta, dhalinyarada, odayaasha, raga iyo dumarka, waa sheeko uu maqli karo midka raba iyo midka aan rabin, iyadoo kaftan ah, iyada oo dhab ah, iyada oo loo balamay iyada oon loo balamin,  iyada oon loo midaan dayaynin, iyo iyadoo ku talagall ah, markasta ayuu dhici kara dagaal kani, isagoo dhimasho iyo dhaawac leh, waa khatar mid kasta oo Soomaali ah uu dareemaayo.

2008-dii ayaan ka soo safray Muqdisho, waxaan imid garoonka Dubai. Waqti dheer ayaan haystay; waxaa ii suurta gashay inaan meeshaa kula kulmo lix ruux oo Soomaali ah. Waqti ayaan isku helnay aan wada fariisano oo aan ku shaah cabno, oo aan isku wareeysano. Waxaan ogaaday iney lixdooduba yihiin dad aqoon leh oo ka kala yimid dalal kala duwan. Sheekadiibaanu bilawnay, jaha walbey nala aaday, oo laamo iyo faraqyo badan ayeey yeelatay. Dadkaas waxaa ka mid ahaa nin ka yimid mid ka mid ah dalalka horumarsan ee Galbeedka; waxaa uu inoo sheegay inuu heer jaamacadeed ilaa shahaadada ‘Masters’ ka gaaray;  waxaa intaas sii dheer oo uu inoo sheegay inuu yahay imam masjid oo aqoon durugsan u leh Diinta Islaamka.  Ninka sifooyinkaa lahaa ayaa la wareegay sheekadii ugu danbeeyntii. Markiiba si xoog badan ayuu u dareeriyay dagaaladii dhex mari jiray reerkooda iyo reerro kale oo isku madhay, oo boqolaal iska dilay, anaga wuxuu noo soo raray goobihii dagaalada; jawigii iswareysiga wuxuu u rogay goob dhiilo iyo colaad ka aloosan tahay. Si aanan xishood iyo sariig laheeyn ayuu u dhex galay dacdii colaadihii beelaha, isagoon gurmad weyn iyo hiilo siinaya beeshiisa. Xamaaskiisu wuxuu gaadhay meel sare, ilaa uu afkiisa ka ubriyo. Wuxuu u ekaa nin dagaalkii oo run ah ku dhex jira, dadkeenii dhagaystay sheekadaas waxaa uu naga doonayay inaan la xamaasoono, oo aan aamino sheekadiisa uu sida fasaaxada sareeysa uu ku soo tabiyay.  Waxaa aad iigu adkaatay in aan is waafajiyo cilmiga ninkan iyo cadhada haysa, iyo sida aan kala hadhka laheyn ee uu u rumeeyay sheekadii tolkiis; ilaa xad ay u noqotay xaqiiqo dhab oo si aan khajalaad laheeyn uu madal kastaa ugu furo. Marna qaamuuskiisa kuma aysan jirin  bal wax hubso, siday Diintu iyo Caqliguba qabaan.

Markuu sii dhamaanayay warkiisa waxaa i horyimid caruurtiisii oo warmo iyo qoryo boobeyaal ah haysta oo ciil dilay, isu habeeyay aargoosi oo boqolaal awoowayaashooda oo la dilay hortooda imaanayaan. ILAAH AYAAN KUGU DHAARIYEE SHEEKADAN MAR DANBE HA U SHEEGIN ILMAHAAGA IYO QOF KALE INTAAD NOOSHAHAY, MAANTANA DAGAAL AYAAD NA GALISAY EE OGOOW” Sidaas ayaan ku idhi ninkii dagaalka na galshay. Waa sheeko dheer, intaas aan ku dhaafno.

 ‘’Haani salka ayey ka tolantaa ‘’ guryaheennu waxay abuuraan colaad ma hadho ah oo la factirsan doonta caruurteena, macalimiinta duruustan  waa muush, way badan yihiin, aabo iyo hooyo, ayeyo iyo awoowe, abti iyo adeer, eedo iyo habaryar,  iyo inta xiriirka la leh qoyska.

Dhibaatada ugu weyni waxaa ay tahay in dhaqankan liita ee colaad hurinta aan ku anqarino ubadkeenii, xilli uu u baahnaa tarbiyad hufan iyo in loo diyaariyo mustaqbal ka wanaagsan kii waalidkii habsaamiyay. Siduu cilmigu sheegi ilmaha mustaqbalkiisa sida uu u fikiridoono, nooca uu noqon doono, wuxuu nacaayo iyo wuxuu  jeclaan doono, dhammaan lixdaa sano ee hore ayey samaysantaa. Lix jir haduu dhaafo wixii hore ayaa asal ah, waxa cusub way ku biirayaan kaliya, wixii xun ee gala maskaxdiisa mudadaas ma ka baxaan abidkiis, colaadda lagu beeri ilmaha ma ka tirmayso, lixdaa sano ayaad ilmahaaga wax bari kartaa, maxaa yeelay wax walba wuu kaa qaadanayaa, 100% ayuu kugu kalsoon yahay.


Illaahii abuuray ayaa kugu amaaneystay, waxaa nala siiyay ilmo nadiif ah oon wax wasakha aan  lahayn, ma ilaalin karnaa quruxdooda, nadaafadooda, iyo daahirnimadooda? Si aan u gudanno waajibkeena, iyagana aan  dad kaga dhigno inoo kaalmeeya, amaanadana u ilaalino, mise waan ka aarsanaaynaa oo waxaan  marinaa  ilmaheena  jidkii la ina soo marsiiyay ee qaloocnaa, oo waxbaba la iskuma dhaamo, oo waxaan ku leenahay ilmayahow iska kora, waxaad la kulantaana yeelkiina!

 ANIGUBA HABKAA TAHAY                         IYO HABAYAC SOO MARAY


CILMI LAGU HERTAA IYO                           WAX HANUUNA MAAN HELIN


HOOYO IYO AABO                                       HADALKOODA QAATOO


WAX KALANA MA HAAYSTOON              HOWSHA KU HORMARIN


HABKA DUNIDA YAALIYOO                       HANQALTAAGI MA OGALI

 HIIFTIYOO CANAANTIYO                           HADALKAAGA IGADAA

 Waxaa xaddiga burburka ina gaaray uu innaga indho tiray inaan qiimeeyno sida ubadkeena u aragno ula dhaqano, oo la’isma weydiiyo qaababka ugu fiican ee loo barbaariyo ubadka aanu dhaleyno, ‘’ intuu tagoogta ku jiri lahaa tubta hadaad sanaado’’ iska dhala dhibba malaha ayaan talo ku goynay. Ummad ka aaminsan falsafaddaa iyo wacyigaa xiriirka ay ilmahooda la leeyihiin maxey isku biirin karaan? Waa waxba! Maxaa yeelay: ‘’Laba qaawan isma qaaddo’’ 

Dabka aan soo shidaynay tariikhdeena oo dhan waan ku soo gubanay, xanuunkiisa aragnay, boqolaal kun ayaan aakhiro u dirnay, saddex laab koodna waa dhaawac, laba malyuunna banaanka ayaan u cayrinay oo way qaxeen, lagama sheekeyn karo xaddiga uu le’eg burburka bulso, dhaqan iyo dhaqaale ee na gaaray. Silica, darxumida, iyo baaba’a na haysta gudo iyo dibadba waa mid aan loo hayn af iyo suugaan lagu cabirro. Dhibtaas waxaa keenay tarbiyada qaloocatay oo caruurteena colka ka dhigtay, wasakhaysay maskaxdoodii fiicneyd, ku ababisay mid waliba inuu ka sareeyoo inta kale, ka geesisan yahay iyaga oo idil, ka sharaf badan yahay dhamaantood, ka laan dheeraysan yahay, ka qurux badan yahay, kana nasabsanyahay, maxaa yeelay waa ina hebal oo reer hebal ah, taas ayaa keentay is maan dhaafka dad keena, waana wixii galaaftay dalkii, iyo dadkii, duunyadii,  iyo sharaftii,  diintii iyo dhaqankii suubanaa. Caqliyaddan waa mida na habsaamisay ee faceen naga reebtay, oona beylah nooga dhigtay cid kastoo damac naga leh.

HADABA JIDKA NABADAU WAA KEE?


Jidka nabaddu waa ani                   Jidka nabadu waa adi

 Innaguna  idaaylkeen                     Awoodeedi baan nahaay

 Afxumadaa guryaha taal                               Anshax toosan lagu dayin

Ubadkuna maqlaayaan                  Yaa aafadaas dhalay

 Aqalada dhexdooday                     Arin xumo ka dhalataa

 Ummaduna dhammaanteed      Eed bay ku leedahay

Imtixaanka dhacay ee                    ummadiiba kala diray

 Albaab kuu ka soo galay?              Yaa soo abaabulay?

 Akhlaaq xumada yaa baray          Inta kale dil yaa yidh

Oo ku amar taaglee!!

 Ilmaha guri ayuu ka soo baxay, lixda sano ee ugu horaaysa nolashiisa  wuxuu ku daydaa hooyo iyo aabo iyo dadka kale ee ku hareeraaysan, faylasha madixiisa gala mudadaas wakhti aad u dheer bay la socon doonaan, qoyska Soomaaliyeedna xisaaba uguma jirto lixda sano , agtooda ayeey baraad la’aan ugu sheekeeystaan, haddaba maxaa ka soo baxay lixda sano?

  1. Waxaa uu waayaa waxbarasho  waxtar leh.
  2. Boqolaal fayl oo badankoodu faasid yihiin ayaa iska buuxisa maskaxdiisa.
  3. In badan oo dhaqanka reerka ah ayuu qaataa si dhib yar, xumaantiisa  ayaana badan dhaqankaas.
  4. Kalsoonidiisa hoos ayeey u dhacdaa, wuuna isla xumaadaa, waxaana sabab wayn u ah ihaanada, dilka, cabsiinta, xoriyo ka qaadka, xushmo la’aanta, iyo inuu  tabaayo  baahi  badan oon laga qancineynin.
  5. Wuxuu ku abaabaa xadgudub isna waa lagu sameeyaa isna wuu sameeyaa, waa lagu amaanaa markuu la dagaalo ama la caytamo ilma kale waxaana layidhaahdaa iska celi  waa facaayee.
  6. Wuxuu koraa oo uu dhaafaa mudadaas isagoo wareersan, maxaa yeelay waalidkiis  ayaan islaba haysan, si is daba joog ah ayuu u arkaa wax iska hor-imaanaaya uuna macneyn karin. Markuu aado bulsho weynta wuxuu noqonayaa ruux aan isku kalsoonaayn, oon laheyn wax uu difaaco  si kalsooni ku dheehan tahay.
  7. Ma xanbaarsana jaceyl mug leh; waana meelaha aan ka qaawanahay.
  8. Waxay ilmaheenu ka qatan yihiin qaabka xiriirka loo sameeyo, iyo la dhaqanka dadka kale ee dariska ama asxaabta ah.
  9. Waa  6 sano oo khasaare ah,  haddii aan ka eegno tarbiyada iyo sida ay aheyd in loola dhaqmo dhalaanka.

 Ilmo sidaa u tabar iyo taag daran ayaa dugsiyada ku kulmaya maxay isku biirin karaan? Anoo og inay wax yaalo badan u dhaxayn karaan guryaheena, hayeeshee tilmaamahaas waa in la wadaago. “Nabadda” duntay is kama dumin ee guryaheena ayaa dumiyay, dhaqan xumideena ayaa dumisay, aqoon la’aanta caruurteena ayaa dumisay. Jidka nabadu  waa in aasaaska bulsha kastaa oo ah ubadkeeda fiiro gaar ah loo yeesho . Raga shaqo xumada u macaanaatay iyo Dumarka mashxarada la garab taagan, iyo wasiirkan aan kalsoonida isku qabin, iyo sarkaalkan umadiisii dilaaya meeshuu ka ilaalin lahaa! Iyo dadka runta ka wada cabsanaya, waa wixii la inagu soo barbaariyay.


 Ma laga bixi kara godkan lagu naafoobay? Ma badali karna sida aan u aragno caruurteena?

Caruur is jecel ma dhisi karnaa? Ma  la keeni karaa hooyo iyo aabo abuura  jacaaylka ubadka?   Sida uu ina baray Suubanoow  Nabigeena (SCW)?  Ma is  dhihi karnaa inagoo qoys ah WAAN KU JECLAHAY?.

 Nabaddii dhuntay ayaan  baadi goobkeedii  ku jirnaa. Tarbiyadu waa astaan lagu yaqaano baadideena. Hadaba saldhiga tarbiyadeenu waa kee? Maxaa ka mid ah sumada ama seeraha lagu yaqaan? Waa arin inoo wada taalee ha  moogaanina.

Qore: Dr. Cali Sh. Axmed Abubakar 

Email: calisheikh@hotmail.com




































































Posted in Editorials, Rayi/Opinion0 Comments

Abid Kama Ay Dhicin Caasimadda Hargeysa Dadweyne Xawliga Leh Oo Iskugu Soo Baxa Caasimadda Hargeysa: Hargeysa Oo Isku Bedeshay Huruud Iyo Akhtar-Daawo Sawirada

Hargeysa (Golisnews.com)– Waxaa Saaka hiirtii hore lagu waabaristay heesaha sida dananka uga soo baxaya cod baahiyayaasha ku rakiban gawaadhida gaashaman ee xisbiga Kulmiye oo xaafadaha, iyo degmooyinka caasimadda Hargeysa ka koobantahay, Kumanaan qof ayaa waxay ka soo butacayeen abaaro 9:00 ee maanta xaafadaha magaalada oo mararka sida mawjadda ay is jiidh jiidhayeen.

Albaabka hore ee laga gallo xarunta Beerta Xorriyadda ee Caasimadda Hargeysa ayaa noqotay mid aanay suurtagal ahayn in dadkaasi ay markeliya ka wada gallaan gudahana u gallaan, waxaana kumanaan qof oo ah dhalinyaro badani la arkaayey iyagoo ka daadanaya gidaaradda ku wareegsan xarunta Beerta Xorriyadda.

Abaaro 10:00 barqanimo ayaa usha Kor loo tuura aanay dhulka ku dhacayn waxaanan markhaati buuxda ka ahay inaanay Weligeed taariikhda Caasimadda Hargeysa oo lagu tiriyo inay soo jirtay ku dhawaad 150 sannadood aanay ka dhicin dadweyne xawliga iyo xadidkaasi le’eg oo iskugu soo baxa, waxaana gebi ahaanba barxadda weyn ee Beerta xorriyadda iyo guud ahaan caasimaddu ay isku bedeshay midabka hurdiga iyo akhtarka iskugu jira ee callanka xisbiga Kulmiye.

Dadka oo qiiraysan, isla markaana miyirkooda iyo maankoodu aanu joogin ayaa waxaan indhahaygu qabanayeen qaar ka mid ah oo ku heesaya “Maanta…maanta waa maalin weyne maanta, maanta maanta maaanta mgac wuu jiraaye maanta” iyo “Kulmiye Kulmiye Kulmiyeynu wada nahay”.

Posted in Editorials1 Comment

Xisbiyada siyaasadda Somaliland oo qurbaha ka wada olale mid waliba doonaayo inuu taageero ka helo qurbajooga

Xisbiyada siyaasadda Somaliland oo qurbaha ka wada olale mid waliba doonaayo inuu taageero ka helo qurbajooga

Xisbiyada siyaasadda Somaliland oo qurbaha ka wada olale mid waliba doonaayo inuu taageero ka helo qurbajooga
Iyadoo la dhawraayo in dhawaan lagu dhawaaqo wakhtiga ay qabsoomayso doorashadu ayaa waxaa moodaa inuu kaambaynkii olalaha doorashadu ka bilaabeen dibadaha, taasoo xisbiyada siyaasaddu rabaan inay kusoo jiitaan qurbajooga si ay ukas badaan taageeradooda.
Haddaba su’aashu waxay tahay sababta xisbiyada diirada usaareen qurbajooga, sababtoo ah waxaan la soconaa in qurbajoogu aanu codaynayn, ee codka ay bixinayaan dadka gudaha joogaa. Waxay ilatahay jawaabta su’aashani inay fududahay sababtoo xisbiyada siyaasaddu waxay ka rabaan qurbajooga waxaa ugu horreeya ee waa dhaqaale ay ku galaan olalaha doorashada, laakiin ma ogtahay in ujeedadu aanay intaasoo qudha ahayn ee ay is leeyihiin dadka dibaddu waxay saamayn weyn ku leeyahay shacabka gudaha jooga.
Dadka qurbajooga ahi waxay marka hore kaaliin laxaadle ka qaataan dibudhiska iyo horumarka dalka, horumarka balaadhan ee dhinaca baayacmushtarka ama business sectorkana waxaa hormuud ah qurbajooga oo ah kuwa dhisay hoteelada quruxda badan ee la seexdo, guryaha iyo dhismayaasha bilicda leh ee laga dhisay magaalooyinka waa weyn, degmooyinka iyo tuulooyinkaba.
Xisbiyada siyaasaddu ee Somaliland waxay xidhiidh la leeyihiin qurbajooga gaar ahaana kuwa dhaqan Waqooyiga America, Yurub iyo Ustralia iyagoo u arka inay jaaliyadaha reer Somaliland ee ku nool waddamadaas oo iyagu fahamsan dimoqraadiyadda curdaynta ka ah dalkeenu qaatay. Waxaana qurbajoogu dhiireliyaan koridda dimoqraadiyadda iyagoo taageera xisbiyada qaranka ee dalka ka hirgalay.
Waxaana jirta inay qurbajoogu ay Somaliland ku leeyihiin saamayn dhaqaale, iyada oo inta badan baxshaan biilasha ay ku nool yihiin xubnaha faamliga ee jooga waddankii, markaas kama maqna iyana saamayn siyaasadeed oo ay dadka qurbaha joogaa ay kula taliyaan eheladooda waddankii xisbiga ay u foodi lahaayeen, kuwaasoo inta badan dadka gudaha jooga iyo xubnaha qurbajooga ah ay isku xisbi taageersan yihiin. Taasoo ah sababta xisbiyada siyaasaddu bartilmaameed uga dhigtaan qurbajooga si ay u helaan taageeradooda oo laga rabo inay dhaqaale baxshaan sidoo kalena dadkooda gudaha jooga kula taliyaan xisbiga ay u codayn lahaaayeen doorashada soo socota ee madaxweynaha oo la filaayo in dhacdo dhammaadka xilliga guga ama bilawga xagaaga sannadkan. Taasoo la rajaynaayo inay dhacdo gebagebada bisha Seermawaydo ama bilawga dirir cawleed ee sannadkan haddii allah ka dhigo.
Haddaba waxaa isku hirdiyaaya qurbaha labada xisbi ee mucaaridka ah oo midkastaaba rabo inuu hanto taageerida qurbajooga, taasoo xisbiga UCID isagu dhawaan ka fara xashay aanu soo maray inta badan magaalooyinka iyo dalalka ay ku dhaqan yihiin bulshada  reer Somaliland ee Yurub, waqooyiga Maraykanka, Asia iyo Afrikada bari.
Waxaa isna kaambayn aan kala go’ lahayn ka wada qurbaha xisbiga KULMIYE oo isagu hadda olalaha u dhigay dhinac kale oo xagga dumarka ah. Waxaana marwada guddoomiyaha ee KULMIYE Amina Weris  Maxamud iyo Ilhaan Maxamed Jamac iyagu kintaarka ka garaaceen dhinac kale oo ay abaareen haweenka reer Somaliland. Waxaanay muddo yar badi booqasho galaa baxsheen inta badan magaalooyinka waaweyn ee UK sida Cardiff, Shefied, Birmingahm  oo ay kula kulmeen haweenka Somaliland kuwaasoo si diiran loo soo dhaweeyey, meesha ay tagaana lagala horymid dabbaal deg iyo damaashaad. Soo dhawaynta labadan marwo oo aad loo abaabulay baa lasheegaa inay dadka soo dhaweeyeyna waxay sheegeen masuuliyiinta KULMIYE in aanay ahayn oo qudha taageereeya xisbiga oo qudha ee ay sidoo kale kasoo qayb galeen taageerayaasha xisbiyada kale iyo dadka aan iyagu xisbina taageerin.
Xisbiga talada haya ee UDUB oo iyagu qudhooda aan ka madhnayn olalaha ay xisbiyada siyaasadda ka wadaan dibadaha, waxaanay  dhawr meelood ku qabtay shirar magaalada London laga dareemayo olalahooda, waxaa kale oo beryahanba wafti wasiiro ah joogeen waddanka maraykanka halkaasoo ay kula kulmeen jaaliyadaha dibadaha.
Inkastoo la moodo in laga fir fircoon yahay xisbiga talada haya UDUB marka loo eego labada xisbi ee mucaaridka ah oo iyaga aanay uga danbayn dhaqaalaha yar ee ka helaan qurbajooga. Xisbiyada mucaaridka ah ayaa inta badan ku eedeeya inay xukuumaddu hantida qaranka u isticmaasho olalaha doorashada. Laakiin xukuumadduna dhinaceeeda arrimahaas way beenisaa.
Macasalaama,
Cabdi C. Xasan,
Golisnews Reporter
London, UK

Posted in Editorials0 Comments

Daawo Buurta Quruxda Sheekh Ee Geyiga Somaliland

Daawo Buurta Quruxda Sheekh Ee Geyiga Somaliland

Coventry (Golisnews.com)– Bilicda iyo quruxda, bikaaca cadceeda, widh widhka doogta iyo kala caynka ubaxa indhahu ay jeclaysanayaan, daawo sawirkani oo aanu todobaadka ku eegayno quruxda buurta Sheekh alla ku manaystay

Posted in Editorials1 Comment

Yearly SSE conference 16-18 April 2010 La Maison des Passages 44 rue Saint Georges 69005 Lyon

Yearly SSE conference 16-18 April 2010 La Maison des Passages 44 rue Saint Georges 69005 Lyon

Yearly SSE conference

16-18 April 2010

La Maison des Passages
44 rue Saint Georges  69005 Lyon

We can shape our future and our nation

We have the pleasure to inform you that SSE (Somaliland Societies in Europe), which has been active since 2002, is organizing its yearly conference in cooperation with our host organization Somaliland Community in France (ASLF).

This year’s conference is the first one in France and we hopefully will have exciting and stimulating programme. There will be plenary and different workshops on relevant  topics.

The conference will last two days and there will be presentations and workshops around our partnerships and networking and ways we can improve our cooperation. This conference offers a unique opportunity to discuss both the opportunities and challenges that are affecting our lives in Europe. It will also address Somaliland achievements and challenges  and other pressing issues.

The first day of the conference will be on Friday 16th April and it will begin with speeches from experts and guests from different countries in Europe including Somaliland friends. Some of the discussion points will be the current political, social and economic situations in Somaliland with the focus on the upcoming election.

Saturday’s  (17th April) programme will begin with presentations from SSE member organizations. This full day session will give participants an opportunity to share and exchange information, knowledge and good practices. Every organization will get a chance to present their activities, performance and challenges they face as well as their contribution in improving the situation of their members and communities and the development of  back home – Somaliland. Finally Sunday’s  (18th April) programme will be a continuation from discussions held on Saturday and we will also discuss SSE itself and its future direction and  strategic action plan. Also we will discuss how to strengthen and contribute to SSE networking activities including sharing information, experiences and good practices and working in partnership across European countries.

During the conference there will be other activities including new books presentations with the presence of Somaliland writers. This time SSE is proud to inform you the presentation of new book (Geedka Weerane) the Mourning Tree, an autobiography by Mohamed Barud (Uffo member). The book is about the memory and experience of the brutalities of Siyad Barre.      

As highlighted above the key themes of the conference are:

  • Strengthen ing partnership working, networking, and collaboration between Somaliland organizations in EU countries.
  • Promoting Somaliland case to influnce  International Community
  • Influncing EU Policy towards Somaliland case
  • Somaliland and the upcoming election
  • Somaliland Diaspora and their influence and contribution to towards Somaliland development
  • Discussing democracy and good governance and achievements & challenges of Somaliland
  • Sharing and exchangeing  information and good practices on Diaspora issues
  • Initiating new transitional projects regarding our common issues in different countries in Europe.

Expected Outcomes

  • Highlights the benefits of SSE network and find out ways of improving communication and collaboration
  • SSE member organizations will enhance their knowledge, experience and their aspiration as well as the challenges confronting them.
  • Establishing strong network and joint projects between SSE member organizations.
  • Endorsements of agreed proposals and decisions aimed at improving our ways of working together and collaboration.
  • Strengthening partnership work and good link with Somaliland government institution as well as civil society organizations.
  • The development of a common agenda for collaboration with issues regarding the upcoming Somaliland election and democratization process.
  • Commitment to solidarity and mutual support in Somaliland’s development
  • The development of a common agenda for collaboration with the view to furthering the objectives of the African Union.

We anticipate an exciting and productive conference.

Yours sincerely,

Abdi Abdullahi

SSE Chairman

If you need more information about the conference please contact:

Abdourman Yasin: aby064@gmail.com

Mawliid Isse:dable3@hotmail.com

Mohamed ABDI EGUEH: haycal@hotmail.fr

or other members of the preparatory committee:

Eid Ali Salan:                            eid_consultancy@yahoo.co.uk

Jama Musse Jama                     jmgurey@gmail.com

Mohamed Amiin:                        radiohormuud@gmail.com

Mohamed Bashe                        mohamedbashe@yahoo.co.uk

Fathia Sheek Muse                    fathia10@gmail.com

Abdulkadir Maacalesh                maacalesh@hotmail.com

SSE Conference , 16th-18 April 2010

Centre Culturel et de la vie Associatie (CCAV)
LYON, France

Posted in Editorials0 Comments

SNM: Taariikhdu Dadkay Hagtaa! Qalinkii Maxamed Baashe Xaaji Xasan

SNM: Taariikhdu Dadkay Hagtaa! Qalinkii Maxamed Baashe Xaaji Xasan

SNM: Taariikhdu Dadkay Hagtaa!

“Wixii libtooyo ama guulo halgankii SNM ka biqlay maxsuul ahaan dadka (Somaliland) waa u dhex oo maanta iyo berrito toonna lama kala sheegan karo, taariikh ahaan se gadood dhacayba goobtiisa ayuu lahaa, berritona yeelanayaa….”

Soddon sannadood oo mid la’ ayaa hadda (April 2010) laga joogaa markii lagu dhawaaqay Ururkii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), 6dii April 1981, magaalada London. Waxa uu ahaa ururkii labaad ee mucaarid hubaysan ah ee saaxadda ku soo biira. Jabhaddii Dimoqraadiga Badbaadinta Soomaaliyeed (SSDF) oo fadhigeedu ahaa Addis-ababa ayaa ka horraysey.

Bilowgii Aasaaska iyo Dareennadii ka Dhashay

SNM aasaaskeedu waxa uu ka soo unkamay dibedda, siiba waddamada Khaliijka Carbeed, gaar ahaan waddanka Boqortooyada Sacuudi Areebiya iyo waddanka Ingriiska. Koox ka mid ahayd dad hore waddanka uga haajirey, una cuntami waydey siyaasaddii Kacaanka iyo qaarkood tii dawladihii rayadka ahaa ee ka horreeyeyba, ayaa ahayd ibo-furkii muuqdey ee aasaaska SNM. Gudaha laftiisa dareenkaas dad la wadaagaa iyana si qarsoodi ah ayay uga jireen.

Sheekh Yuusuf Sheekh Cali Sh Madar (AHUN), Maxamed Xaashi Cilmi, Xasan Aadan Wadaad-diid (AHUN), Axmed Ismaaciil Cabdi (Duqsi, AHUN), Prof Cabdisalaam Yaasiin Maxamed, Axmed Maxamed Jaamac (Dable) iyo Axmed Maxamed (Seyidi) ayaa ka mid ahaa hormuudkii Khaliijka ka hinqaday ee hillaabta ka qaaday dareenkoodii geesinnimo ee mucaaridnimada hubaysan ahaa. Suurta gal ma ahayn in Sacuudiga urur dabeecaddaas leh laga dhisaa ama lagaga dhawaaqaa. Sidaas darteed ayay kooxdaasi inta ay dhigeen wixii ay gacanta ku hayeen ugu hulleeleen waddanka Boqortooyada Ingriiska, iyaga iyo koox kale oo halkaas sii joogteyna sannadkaas SNM ugaga dhawaaqeen.

Xilligii Wadaaddada (April 1981 – March 1983)

Xasan Ciise Jaamac iyo Axmed Jimcaale (AHUN) ayaa ka mid ahaa ragga kale ee kooxdaas London kaga biiray. Guddoomiyihii koowaad ee SNM waxa loo doortay Axmed Jimcaale oo xilka hayey muddo gaaban.

Ku dhawaaqaas SNM wax weyn ayuu ka beedelay siyaasaddii dalka, waxaana abuurmay xiisad iyo jawi tuhunno siyaasadeed iyo qaar qabali ah huwanaa oo kala gurasho iyo xeelado dahsoonba lahaa.

Dabayaaqadii sannadkaas 1981 waxa xabsiyada loo taxaabay dhallinyadii UFFO magaalada Hargeysa, waxaana taas raacay gadoodkii caanka ahaa ee ardayeed ee magaalada Hargeysa ee maalintii 20-ka Feberwari iyo dhawrkii cisho ee ku lammaanaa ee sannadkii 1982. Waxa kordhay oo baallaha fidsaday cadaadiskii maamulayaasha talisku dadka ku hayeen. 1-dii May 1982 waxa magaalada Burco ka dhacay muddaharaadyo ka dabqaadanayey kuwaas Hargeysa ka qarxaday. Muddo ka dibna waxa la xidhxidhay xubno ka mid ah dawladdii MS Barre, ayna ka mid ahaayeen Ismaciil Cali Abokor, Cumar Carte Qaalib, Maxamed Sh. Aadan iyo dad kale oo badan oo isugu jira saraakiil ciidammo iyo sibilba leh, iyo waxgarad kala duwan oo ka soo jeeda gobolladii Waqooyi.

Tuulada Dharkayn-geeye ee Degmada Buuhoodle waxa maxkamad milateri badhka taagtay oo si foolxun loogu toogtay Col. Cabdillaahi X. Siciid Cabdi (AHUN) oo ka mid ahaa saraakiishii ugu qiimaha badnayd XDS, taas oo dareen weyn ku dhalisay oo dhiillo gelisey saraakiil badan oo ka soo jeeddey gobolladii waqooyi.

Bilowgii Xidhiidhka Itoobiya

Saraakiishii ugu horraysay ayaa ka gudubtey xuduudda oo u tallowday dhanka Itoobiya.

Maxamed Cali Faarax (AHUN) iyo Jabhaddii Afraad ayaa ka xidhiidh furtay ciidamadii Soomaaliya. Aadan Sh. Maxamed (Aadan Shiine, AHUN), Axmed Dhagax (AHUN) iyo Maxamed Kaahin Axmed, ayaa ka goostay saraakiishii ciidamada. Dawladdii Itoobiya ayaa saraakiishaas u soo jeedisey in ay ku biiraan SSDF oo saldhigyadeeda ciidameed daadsanaayeen soohdinta u dhaxaysa labada waddan min Goraya-cawl oo galbeedka Hargeysa ku qumman ilaa koonfurta shishe ee Soomaaliya.

Saraakiishaasi waxa ay diidmo ku qaaddeceen codsigii Itoobiyaanka, waxanay u sheegeen in ay ka mid yihiin Ururka SNM oo markaas fadhigiisu ahaa London. Halkaas waxa ka bilaabmay digorogashadii maamulka ee SNM uu Itoobiya ugu soo guurey. Markii ay SNM hoggaankeedu Addis-ababa ka soo degey, waxa dawladdii Mingiste Hailu Mariam oo tixgelinaysa culays kaga imanayey dibedda, gaar ahaan, Yemen iyo Liibiya ay hordhigtay hoggaankii cusbaa ee SNM hindise uu qorshihiisu ahaa in ay la midoobaan SSDF oo lahayd xilligaas xoog ciidameed oo dhisan iyo taageero siyaasadeed oo ay ka haysatey waddamada ay ka mid ahaayeen Itoobiya, Liibiya, Yemen iyo Suuriya.

Hoggaankii SNM waxa uu hindisaha qorshahaasi ku noqday “laf dhuun gashay”! Cunaha ayuu u dhaafi waayey oo wuu liqi kari waayey. Laba arrimood ayaa diidmadaas hoosta ka xarriiqayey. Ta hore, hoggaankaasi markiisii horeba waxa uu dareen quus iyo qoomammo ah ka huwanaa is-raacii Lixdankii ee Soomaali Waqooyi iyo Ta Koonfureed oo xubnihii sare ee hoggaanku ay u aanaynayeen midowgaas laftiisa wax alle wixii dib u dhac iyo foolxumooyin gobannimo dabadeed waddanka ka dhacay. Sidaas darteed hoggaanku waxa uu bayr ka lahaa, sasna ka qabey oo aan la soo marin karayn magaca Koonfur iyo wax la yeelashadiisaba. Ta labaadna ee taas sii badhitaarayseyna waxa ay ahayd cududdii dhaqaale, ciidameed, iyo awooddii siyaasadeed ee gacanta Col. Cabdillaahi Yuusuf ku urursanayd oo ahayd mid aan wadaagga u jajabnayn oo keli toocsi ku dhisnayd. Hase yeeshee in Somaliland gooni isu taagtaa ma ahayn marna siyaasad u meel taalla qorshe ahaan SNM, waxa se uu ahaa fikir dadka dhex yaalla oo marba sii shiiqayey oo Federal ayaa loogu hadal hayn badnaa, dareenka se gooni isu taaggu waxa uu laabta la soo kacay markii dambe ee gumaadka iyo burburka xumi dhaceen, iyo hindisayaashii kooxdii Manafesto ee Muqdisho markii lagu dhawaaqay dawlad haba yaraato’e aan SNM laga talo gelin oo gacan-ku-rimis ah.

Hoggaankii SNM ee Addis-ababa yimi waxa haddaba uu waayihii adkaa ee xilligaas hor yaalley kaga tallaabsaday hal-adaygnimo. Waxa ay xubnihii hoggaanku go’aansadeen in haddii Itoobiyaanku ku jujuubaan wax aanay raalli ka ahayn ay ka tegayaan Itoobiya, waxaanay ka codsadeen in tigidhadoodii dib loogu xajiso, si ay ugu laabtaan halkii ay ka ymaaddeen, taas oo Itoobiyaankii fajiciso iyo la yaab ku noqotay oo aanay ka filayn.

Ciidamadii Afraad ee Maxamed Cali (AHUN) iyo saraakiishii kale ee soo tallowday ee Aadan Shiine (AHUN), Axmed Dhagax (AHUN) iyo Maxamed Kaahin oo xuduudda ku sugnaana hore waxa ay Itoobiyaanka ugu sheegeen iyana in ay SNM ka tirsan yihiin oo aanay SSDF ku biirahayn. Waxa kale oo jiiddaas si habqan ah ugu soo gurmayey oo gudaha ka soo goosanayey saraakiil iyo dad kale oo qubane ah maalin kasta, kuna soo biirayey SNM.

Aqoonsigii ugu Horreeyey

Idii Jan. 1983 waxa ay SNM jebisey jeelkii ugu weynaa gobolladii Waqooyiga ee Mandheera, kana sii daayeen oo soohdinta ka soo tallaabay maxaabiis kor u dhaaftay 700 qof, kuna jireen maxaabiis siyaasadeed. Arrintani waxa ay soo jeedisey indhihii rayal caalamka, waxanay SNM-tu ka heshay aqoonsigii ugu weynaa ee siyaasadeed iyo kii milateri ee ugu horreeyey.

Dawladdii martida loo ahaa (Itoobiya) dib ayay uga guratay hakad ahaan hindisihii ku saabsanaa in SNM-tu ay SSDF-ta ku biirto ama la midowdaba. Waana marka la samaynayo isku xidhka hawlgallada guud ee dhanka milateriga labada jabhadood iyo wadaagga Idaacaddii Radio Kulmis oo markaas ka dib la magac baxday Idaacaddii wareegi jirtey ee Codkii Midaysnaa ee Xoogagga Mucaaridka ee Radio Halgan.

Shirweynihii Koowaad ee SNM ayaa Herer ka dhacay March 1983, waxaana Guddoomiye loogu doortay Sh Yuusuf Sh Cali Sh Madar, ku xigeenna Xasan Aadan Wadaad-diid iyo Axmed Ismaaciil Cabdi (Duqsi) oo isna noqday Xoghayaha Guud, saddexdaba Alle ha u naxariisto’e.

12-kii April 1983, waxa Birjeex, magaalada Hargeysa, dharaar cad lagala soo baxay Col Cabdillaahi Askar Barkhad oo halkaas laba-dible silsilad ugu yoongaysnaa.

Cadaadiskii iyo bahdilkii General Maxamed Xaashi (Gaanni) oo “Diiriye” looga yaqaannay gobolladii Waqooyi, ayaa cirka isku shareeray oo gaadhey heerkiisii ugu af-yuubnaa. Mawjad dad ah ayaa ku soo jabtay oo ka soo tallowday diillinta soohdineed ee labada waddan, kuna soo sunsumaysey maalin kasta saldhigyadii cusbaa ee SNM.

SNM waxa ay noqotay xoog aan dhayalsi gelin oo siyaasad ahaan iyo xag ciidameed baallaha la kala baxaya oo gobolka ku soo biiray.

Bilowgii Khilaafyada

Kobocaas degdegga lahaa ee SNM waxa la jaanqaadayey oo uu caloosha ku sitey khilaafyo iyo muranno siyaasadeed oo cidhibta ku hayey kala duwanaantii aragtida iyo qabitaannadii feker ee kooxihii kala duwanaa ee SNM isugu yimi, gaar ahaan hoggaankii sare ee dibedda ka yimi iyo dadkii gudaha ka soo baxay, siiba saraakiishii sarsare ee ciidamada iyo waxgaradkii kale ee isna gudaha ka yimi oo qaabili la’aa straatiijayadii hoggaanka oo si qayaxan u gobolaysnayd, lahaydna lifaaqyo iyo dareenno qabali ah oo aad u xoog badan. Taas oo SNM la sii koraysey marxalad iyo amin kastaba. Is-haystayaal la haysto ayaa SNM xilliyada qaarkood lagu masaali karayey oo khilaafyadu gaadhsiiyeen, hase yeeshee mar kasta burbur way ka nabad gelaysey.

Midabada khilaafyadu marba marka ka sii dambeeya waxa ay u sii xuub-siibanayeen dhanka kala baxa, waxaana sii xoogaysanayey aragti hoosta ka xarriiqaysey in hoggaankaas sare ee dibedda ka yimi aanu karti iyo awood u lahayn inuu waajaho oo buuxiyo baahidii dadka ee gudaha ka jirtey iyo siyaasaddii mandaqiga ahayd ee gobolka xagga Soomaalida iyo dhanka caalamkaba.

Xilligii Saraakiisha (Nov. 1983 – Aug. 1984)

Toban bilood ka dib markii hoggaankii Sh.Yuusuf xilka loo doortay, Nov. 1983, ayaa hoggaankii saddexaad ee SNM xilka lagu wareejiyey magaalada Herer. Hoggaankaas waxa keenada u qabtay saraakiishii ciidamada xag siyaasadeed iyo mid dagaal gelineedba.

Guddoomiye waxa loo doortay 1. Cabdilqaadir Koosaar Cabdi (AHUN), ku xigeenna

2. Aadan Sh Maxamed (Aadan Shiine, AHUN), 1. Maxamed Kaahin Axmedna Xoghaye Guud.

Dhinaca kale waxa dabka kulaalayey oo xeryaha iyo xarumaha SNM-ta dhuxulo dhabataysanayey oo tuurnaa saraakiil laxaad leh oo ku cindanayd hawlaha dagaal gelineed xilligaas ay saraakiishu hoggaanka la wareegeen Nov. 1983. Waxa ka mid ahaa saraakiishii maalintaas goobjoogga ahayd intooda mootan maanta haddii aynu ku horrayno, kana soo bilowno Alle ha u wada naxariisto dhammaantoode: Cabdilqaadir Koosaar iyo Aadan Shiine oo ahaa hoggaankii xilligaas, iyo Xasan Saleebaan-weyne oo isagu ahaa sarkaalkii ugu horreeyey SNM ee dagaalka ku naf waaya 4. Maxamed Xaashi (Lixle) 5. Axmed Dhagax 6. Maxamed Cali Faarax 7. Aadan Saleebaan 8. Mahdi Cali 9. Shakiib Cabdilqaadir 10. Ibraahim Koodbuur 11. Ibraahim Jaamac Dhiif (Halliqin) 12. Gacmadheere 13. Aadan Maxamed Dhamac 14. Xasan Younis Habbane 15. Dayib Gurey 16. Cabdillaahi Cali Suufi 17. Cabdi Siciid Muuse 18. Axmed Maxamed Siciid (Karandaash) 19. Abokor Ismaaciil Xasan Mataan (Shaadh-yare) 20. Xuseen Qarashyare 21. Cabdillaahi Mulac 22. Saleebaan Cilmi (Baylood) 23. Axmed Maxamed Guutaale 24. Capt.Daa’uud 25. Axmed Yuusuf (Qaaddiro) iyo qaar kale.

Inta maanta noolna marka aynu ka soo bilowno Maxamed Kaahin oo ka mid ahaa hoggaankii xilligaas: waxa ka mid ah: 2. Ibraahim Dhegaweyne 3. Cabdiraxmaan Aw Cali Faarax (Laba-tolle) 4. Axmed Mire Maxamed 5. Cabdillaahi Askar Barkhad 6. Cali Hayaan 7. Maxamed Cawed Baxooshe 8. Ismiiciil Aadan Finije 9. Cabdiraxmaan Turki 10. Cali Xuunsho 11. Cabdiraxmaan Maxamed Case 12. Cabdi Ibraahin (Jaalle-diid) 13.Ciise Curaagte 14. Axmed Weysacadde 15. Mahdi Isxal 16. Xasan Cali Abokor 17. Jaamac Digaale Ducaale iyo qaar kale.

Siddeed bilood oo keliya ayay saraakiishu talada hayeen, waxaana xilligaas minjaha la baxay isu muuqasho iyo is indho buuxin la’aan saraakiisha dhexdooda ah. Guux arrintaas ka dhashay ayaa hoosta xarriiqayey in talada siyaasadeed ku habboon tahay in sibilka lagu celiyo oo saraakiishu u go’aan arrimaha dagaal gelinta. Xafiiltan qabali ah ayaa laftiisu SNM dhexdeeda xoog ku sii yeelanayey oo xitaa marka laga gudbo awood qaybsigii beelaha ku salaysnaa ee hoggaaminta, waxa qaab beeleed u dhisnaa saldhigyada SNM ee soohdinta ku teedsanaa oo Qaaxo loo yaqiin. Hase yeeshee xilligaas gaaban ee ay saraakiishu hoggaanka hayeen waxa ay ku tallaabsadeen hindisayaal wax ka beddelaya siyaasaddii halganka, sida in la ballaadhiyo dhulka SNM ka hawl gasho oo Koonfurta Soomaaliya fadhiisimo lagu yeesho iyo in la hagaajiyo xidhiidhka dawladaha caalamka ee halganka ehelka u noqon kara ee taageero diblomaasi, milateri, dhaqaale, waxbarasho iwm laga heli karayey, arrimahaas oo bilow ahaan meerisyo hore u dhaqaaqeen.

Xilligii Siyaasiyiinta (August 1984 – May 1993)

August 1984 ayaa la doortay hoggaankii afraad ee SNM. Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) ayaa guddoomiye loo doortay. Markii ugu horraysey ayay SNM jebisey derbigii gobolaysiga ee dhismaha hoggaankeedu ku salaysnaa ama saldhigyada ciidamadeeduna u yaalleen. Waxa guddoomiye-ku-xigeen loo magacaabay Cali Maxamed Cosoble (Cali Wardhiigley, AHUN) oo ahaa ruugcaddaa Siyaasi ah oo reer Muqdisho ahaa. Waxa kale oo golihii fulinta iyo kii dhexeba ku soo biiray xubno door ah oo Koonfur ka soo jeedey, ayna ka mid ahaayeen Cali Hagarrey, Sheekh Yarow, Col. Gorgor, Cabdinaasir Sheekh Cali (AHUN) iyo qaar kale. Fadhiisimmo cusub ayay SNM ka yagleeshay jiid-soohdimeedda gobollada Hiiraan (Mustaxiil), Gedo, Bay iyo Bakool (Doolow iyo Buur Aaminow iwm).

Faramahan cusubi iyo siyaasadda ka dambaysaa culays weyn iyo halis badan ayay ku keentay maamulkii magaalada Muqdisho. Dhinaca kalena waxa isla markiiba doorashadaas ka dib (Oktoobar 1984) ciidamadii SNM ee saldhigyadii Qaaxo ay hore ugu ruqaansadeen gudaha oo galeen buuraleyda galbeedka Hargeysa, kuwa Sheekh iyo kuwa Waqooyiga iyo Bariga Burco ee Buurdhaab ka midka tahay.

Heshiiskii bakhti afuufka ahaa ee MS Barre iyo Mingiste Hailu ee Djibouti March 1988, waxa uu soo dedejiyey gudogalkii weynaa ee SNM ku jiidhay ciidamadii qaybta 26aad ee XDS. Waxa taas la jaan qaaday oo raacay burburkii magaalooyinka, gumaadkii aan kala sooca lahayn iyo barakacii weynaa ee dadkii magaalooyinka Hargeysa iyo Burco. Diyaaradihii dagaalka ee Xooggii Dalka Soomaaliyeed ayaa gegida Hargeysa ka haadey oo duqeeyey isla magaalada Hargeysa iyo magaalooyinka kaleba, dadkuna sida duqsiga ayuu u le’day.

Axmed Siilaanyo waxa uu noqonayaa guddoomiyihii ugu wakhtiga dheeraa ee SNM soo mara (Agust 1984 – March 1990). Xilligaasi waxa uu ahaa xilligii ay SNM ugu xoogga badnayd milateri iyo siyaasad ahaanba, waxana xilligii uu ugu laxaadka badnaa khilaafkii iyo murankii SNM dhexdeeda oollimaadka ku lahaa.

March 1990 ayaa Cabdiraxmaan Axmed Cali (Tuur, AHUN) Balligubadle loogu doortay guddoomiyihii shanaad ee SNM oo isna hoggaanka hayey ilaa dib u xorayntii buuxdey ee dalka iyo gooni isu taaggii ka dib, isaga oo noqday madaxweynihii ugu horreeyey ee Somaliland. Si talowadaagnimo ah ayuu 1993 xilkii ugu wareejiyey Boorame, loona doortay Maxamed X. Ibraahim Cigaal (AHUN) madaxweynihii labaad.

Qiimayn Dul-ka-xaadsi ah

SNM waxa ay gashay halgan hubaysan iyo mid siyaasadeed oo ku suntami doona taariikhda casriga ah ee Soomaalida guud ahaan, gaar ahaanna ta Somaliland. Taariikhda SNM waxa laga baran karaa qiyamta talowadaagnimo iyo isu tanaasulaadka ku tusmaysan.

Shan hoggaamineed oo saddex marxaladood lahayd (Wadaaddo, Saraakiil iyo Siyaasiyiin) ayaa isu kala beddeley hoggaaminteeda sare muddadii tobanka sannadood ahayd ee SNM qorigeeda ay xabbaddu dhuunta ugu jirtey, fartuna keebka kohanaysey. Isbeddeladaasi waxa ay ku iman jireen hannaanka wax wada gorfaynta, wada hadalka geedka hoostiisa, is dhegaysiga, wada doodka mararka qaarkood labada is haya cawshu dhex miranayso, is qancinta, isu tanaasulaadka iyo u xilashada danta guud iyo duugga taariikheed. Dawladdii loo martida ahaa, kuwii kale ee saaxiibka lala ahaa iyo xitaa cadowgii ay is hayeenba taas way la yaabi jireen. Halkii wadnaha farta laga hayey ama laga guuddarraynayey in fadhiga markaas lagu jiraa yahay kii SNM ay ku kala yaacaysey, ayaa aakhirka wax lagu heshiis yahay gunaanadku noqon jirey. Taasi la’aanteedu waa tii ay SSDF ku guuldarraysatay ee xooggeedii kala dhantaalay, markii dambena kala dirtay.

SNM waxa ay talada ku celisey dadka markii dalka la xoreeyey ka dib oo waa tii 1993 Boorame xilka iskaga wareejisey. Taasi ka baaqashadeeduna waa tii ay USC ku guul seegtay, markii dambena horseedday qalalaasayaasha la soo dabbaali la’yahay ee dagaallada sokeeye iyo ismaandhaafyada la hal maala ee gacan-ka-hadalka ah ee ilaa maanta dhisaalan.

Shaki kuma jirno in SNM meelo badan ka gaabisay ama ay ku guuldarraysatay. Waxa ugu weynaa dhalliilaheeda in ay abuuri kari weydey aragti ka shishaysa siyaasad qabali ah. Taas oo horseedday in ay awood u yeelan weydey in ay dadka ku qanciso mabaadida iyo dastuurkii u dhignaa, iyo in ay xilligii xoraynta ka dib dadka ka dhigi kari weydey qorigii ay u dhiibtay xilligii halganka hubaysan. Ismaandhaafyadii gacan-ka-hadalka ahaa ee xorraynta ka dib dalka ka aloosmayi waxa ay ka soo jeedeen arrintaas sida ay soo af-jarkoodiina uu jeeniga ugu hayey hab dhaqankii wada xaajoodka ku salaysnaa ee SNM-tu ballaysintay xilligii halgankaas hubaysnaa. SNM sidii jabhadihii kale ayay adeegsatay siyaasad aan ka casriyaysnayn tii ay ka horjeeddey marka laga eego docdaas cuskashada fog ee ku talax-tagga habka qabaliga ah ee beelaynta dadka, taas oo horseed ka noqotay tan maanta la furdaamin kari la’ yahay ee wixii loo dhaqaaqaba qabyaaladdu ka soo bannafayso!

Si kastaba ha ahaato’e, wixii libtooyo ama guulo halgankaas SNM ka dhashay maxsuul ahaan dadka (Somaliland) waa u dhex oo maanta iyo berrito toonna lama kala sheegan karo, taariikh ahaan se gadood dhacayba goobtiisa ayuu lahaa, berritona yeelanayaa. Maanta Madaxweyne Daahir Riyaale Kaahin ama wasiirkiisa Arrimaha Gudaha Cabdillaahi Cirro ama inta kale ee ka midka ahayd intii la safnayd siyaasaddii taliskii Maxamed Siyaad Barre lagama sheegan karo Somaliland oo ka mid ah guulihii SNM ka biqlay. Agoontii SNM ee aabbahood lagu diley halgankaas iyo agoontii uu dhalay aabbihii xagga kale ka sii jeedey ee isna halkaas ku dhintay, labada agoonoodba maanta xuquuq siman ayay Dastuurka Somaliland ku wada leeyihiin oo uma kala sed burin karo. Kala duwanaantu se waa sooyaalka taariikheed oo Daahir Riyaale iyo Cabdillaahi Cirrona ku suntaysa in ay ka mid ahaayeen adeegayaashii iyo saaxiibbadii Taliskii Maxamed Siyaad Barre, Maxamed Xaashi Cilmi, Xasan Ciise Jaamac iyo Axmed Maxamed Seyidina aasaasayaashii SNM.

Ma debcayaal u taagnayaasha!

Sh Yuusuf Sh Cali Sh Madar (AHUN) iyo saddexda halgamaa ee nooli (Ina Xaashi, Xasan Ciise iyo Seyidi) waxa ay gaar u yeelanayaan hal-adaygnimo ay ku mutaysanayaan miigganaantoodii aanay maalinna bannaynin kaalintii ay ku lahaayeen goobihii halganku ka socdey ee safka hore iyo naf-hurka. Maalinna midkood afartooda kama uu bixin goobahaas dhimashada, dhaawaca, diihaalka iyo dacdarradu yaalleen, iyaga oo kari karayey in ay ku laabtaan meelihii ay markii hore ka yimaaddeen iyo shaqooyinkoodii ka dib markii xilka hoggaaminta SNM-tii ay unuggeeda lahaayeen laga wareejiyey sannadkii 1983 horraantiisii. Iyagu dee ma aanay shaqo tegin, nusasaacana (Break Time) ma aanay qaadan haba yaraato’e maalinna! Intii badnayd ee kale ee halgankaas ugu timaaddayna ee sifadaas la wadaagtaana way la yeelanaysaa gaarnimadaasi oo in kaleba ka baaqanayso wax ku lahaanshaheeda.

Sooryo Waayeel

Taariikhdu dadkay hagtaa. Waxa ay u jeexdaa tubta ay u mari karaan tooda kala dhantaalan isu toosinteeda, waxaanay bartaa ka baydhista halka uu ba’oodu oolli karo. Tagtadii shalayto waxa laga dhex dheehan karaa quruxdeeda ama foolxumaanteeda joogtadeenna maanta, timaaddadeenna berritona waxa laga sii dhex hilaadin karaa joogtadeenna maanta. Hadbana waa sida aynu ka yeello ee looga faa’iidaysto dhacdooyinka waayaha sidaan khalad iyo saxnaantoodaba. In hor la eego loo socdaana ka hagaagsan in dib loo gucleeyo oo raad arooryo uun dib loo raaco. Taariikhduna waa ifsigaas dariiqa uun. Intaas uun bay tahay in aynu ka baranno taariikhda sooyaal ee Ururkii Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed ee SNM oo maanta sagaal iyo labaatan jirsadey (April 1981 – April 2010), sooryo waayeelna waa ixtiraam, xurmo iyo xaq-dhawr uun.

Qalinkii Maxamed Baashe Xaaji Xasan

Posted in Editorials0 Comments

Toobabarihii Togdheer ee 1980 Ahmed Abdi Jama (ahmed Coach) oo saxaaya warbixin kusaabsanayd sidii Togdheer koobka looga qaaday 1980 oo uu hore Golisnews u siiyay.

Toobabarihii Togdheer ee 1980 Ahmed Abdi Jama (ahmed Coach) oo saxaaya warbixin kusaabsanayd sidii Togdheer koobka looga qaaday 1980 oo uu hore Golisnews u siiyay.

Bahwaynta Golisnews waad salaaman tihiin dhamaantiin. Marka xigta waxaan idiin soo gudbinayaa warbixin aan hore idiinku soo diray oo ahayd finalkii kubada cagta ee gobalada oo dhexmartay gobolada Togdheer iyo Shabeelaha Hoose ee Marka oo ahayd 1980. Markaa waxaan idiin cadaynayaa in si caadiya nalooga badiyey oo goolal badan silama filaan ah nalooga dhaliyay iyo waliba in ciyaartooyo badan loo taagay calaamada casaanka ah.

Kabtanka kooxda Togdheer wuxuu ahaa Aniis Abdullaahi oo hada kunool dalka Maraykanka (USA). Ciyaaryahanka weerarka ahaa wuxuu ahaa Caydiid Ricilo oo sitay nambarka 9 laad.

Ciyaartii daqiiqadaha badan lagu daray ee dhexmartay labada gobal ee kalahaa Jawhar iyo Kismaayo oo ay guushu raacday gobolka Kismaayo. Ciyaartaasu waxay dhacday 1981 waxaanan tababare u soo noqday labasano oo isku xigta Burco iyo Jawhar.

Ahmed Abdi Jama (ahmed Coach)

Ku nool Denmark.

Warbixintii Golisnews hore usoo daabacday ee uu Axmed u soo diray halkan hoose ka akhri:

Marka hore waad salaamantihiin Golisnews. Marka xigta waxaan arkay taswiiro xasuus dheer igu reebay oo ahaa xulkii kubada cagta ee gobalka Togdheer. Anigoo ah Ahmed Abdi Jama oo ku magac dheer (Ahmed Coach) kana mid ahaa tababarayaasha heerka kooxaha koowad dalkii la odhan jiray Soomaaliya, sida naadiga horseed iyo warshadaha, gaar ahaan asaasihii naadiga warshadaha.

Waxaan kaloo toobabare kasoo noqday Ceerigaabo (78), Togdheer (80) iyo Boorame (86). Waxaan idiin sheegayaa markii iigu farxada badnayd iiguna naxdinta badnayd waa 80 kii oo aan Togdheer waday daqiiqadii 150 naadna lagaga badiyey kobkii finalka ahaa ee ciyaaraha gobolada. Sidoo kale Jawhar oo aan anigu waday 81 kii ayaa sidaa si le’eg lagaga qaaday koobkii finalka ee gobalada.

Waxaan soo salamayaa dhamaan ciyaartoygan aan halkan sawiradooda ku arkay inta nool inta dhimatayna ILLAAHAY naxriistii jano ha ka waraabiyo. Aamiin Aamiin.

ilma Xassan Faras

ilma Good

Jamaal Gadari

Abdi Jaamac

Suufi Qalyayax

Ali Magaash

Caydiid Ricilo

Culus

Jamaal Huuhaa

Cabdi Siciid (Dhalo)

Aniis Abdullaahi

Saleebaan Ayaanle (Wadha) ILAAHAY ha u naxariiso

Xabado ILAAHAY ha naxariiso

Qaadiro ILAAHAY ha u naxariisto iyo inbadan oo aanan hada xusuusan

Tell23117167
E-mail ahmed.coach@hotmail.com

Posted in Editorials0 Comments

Guurka iyo Da’da: Dood ku qotonta dhaqanka, Waalidka iyo Duruufaha qoyska

Guurka iyo Da’da: Dood ku qotonta dhaqanka, Waalidka iyo Duruufaha qoyska

Dadku kala aragti duwan, dumarka qaar baa la dhacsan in dumarku hore u guursadaan, qaar kalena way ka soo horjeedaan. Waa xaajo tuur lihi nin la toosan, qofba dhinac buu ka arkaa. Bulshooyinkuna kala dhaqan duwan, waxa laga yaabaa in inbadan oo idinka mid ahi ay arkeen hablo aad u da’yar oo 8 jiro iyo wax ka sii yar mar marka qaar oo la guursado, sidoo kale waxa laga yaabaa inaad aragteen hablo da’dii guurka gaadhay oo laga hor taagan yahay inay guursadaan mudo badana aan guur helin ilaa noloshooda qayb badani tagto. Dalalka carabta labada arrimoodba waa ka jiraan, bal tusaale aynu soo qaadano laba dal oo jaar ah , waa Yemen iyo Sucuudiga. Dalka Yemen, waxa badanaa dhacda in hablo aad u yaryar la guursado, dalka Sucuudigana waxa badanka dhacda in habluhu guurka ka raagaan. Ma wada aha dhamaan laakiin waa arrimo aad uga caan baxay labadan dal, waxana ku weheliya dalal badan oo qaarkood xataa aanay carabba ahayn. Dalka Namibiya ayaa isna waxa dhacda in hablo aad u yaryar la guursado. Kollay arrinku waa kaaf iyo kala dheeri, laakiin waxa cad in labada dhacdo tay doontoba ha noqotee in ujeedo ka danbayso.

Talada iyo dookha guur waxa badanka xukuma waalidka , waxana dalal badan hablaha la duudsiyaa xaqooda ah inay ninka ay rabto guursato. Inantu ma hesho fursad ay waalidkeed kaga hor istaagto in qof aanay raali ka ahayn la siiyo, inantu markaas waxay ku khasbanaataa in qofka waalidkeed u qoondeeyo inay guursato, hase yeeshee guurka noocan ahi ma sii waaro badanka, laakiinse waaalidka qaar dan kama leh mustaqbalka ee waxay eexaysanayan maal adduun.

Dalka Yemen, inan 8 jir oo la yidhaahdo Nujuud ayaa la siiyay nin ka wayn oo dhawr iyo soddon jir ah. Dhibaato aan yarayn ayaa ka dhalatay arrintani, waxana warku gaadhay miyi iyo magaaloba, inantiina waxay hor tagtay maxkamad iyada oo dalbanaysa in laga furo ninkan ka da’da wayn. Maxkamadu way tixgelisay go’aankaas inanta, waxana ugu danbayn muran badan ka dib inantii laga furay ninkii, hase yeeshee qoysas badani arrinkan lama dhicin. Badanaa dhaqanka Yementa waa ceeb in arrimaha qoyska sida furiinka iyo guurkuba debeda u baxaan oo la maqlo, sidaas darteed dad badani go’aanka maxkamada waxay u arkeen mid aad u fool xun. Arrinku halkaas kuma joogsan,dawlada ayaa wada xeer cusub oo da’da hablaha la guursanayo ka dhigaya 18 sano iyo wixii ka wayn.Xeerkan ayaa la hor dhigayaa baarlamaanka si ay u ansixiyaan, laakiinse dood culus ayaa ka dhalatay. Culimada ayaa dood xooggan madasha keenay, ra’yul caamkuna waa ku kala jabay. Culimada diintu waxa qaar badani ku doodayaan in aanay haboonayn in la xadido da’da hablaha lagu guursanayo, waayo bay yidhaahdeen Nebigeenu (NNKH) Caaisha wuxu guursaday iyada oo 9 sano jirta. Waxay culimadani leeyihiin yaan waxba la xadidin. Sidoo kale waxay arrinka ku macnaynayaan mid kasoo horjeeda dhaqanka Islaamka oo reer galbeed dabada ka wado.Haweenka ayaa laftoodu ku raacsan culimada arrinkan, gabadh ka mid ah haweenka Yementa ayaa tidhi: “Anigu waxan ku guursaday 15 sano jir. Waxan dhalay 7 caruur ah. Hablahaygana marka ay da’da aan ku guursaday gaadhaan ayaan u guurinayaa. Dhaqanka reer galbeedka dhan iska dhiga, oo sida rasuulku (scw) yeelay sameeya”.

Dhanka kale culimada caafimaadka ayaa wax ka tilmaamay bal in hablahan yar yar ee la guursanayaa saamayn caafimaad leeyihiin. Waxay sheegeen in hablaha da’doodu yar tahay sida 8 ilaa 13 jir ay la kulmaan xaalado caafimaad oo ka dhasha guurka, waxa taas u weheliya xaalado nafsi, waxayse tilmaamayaan in hablaha qaar guurkoodu noqdo mid guulaysta oo aan wax dhibaato ahi ka dhalan. Waxay dhakhaatiirtu sheegayan in qaar badan oo hablahan ahi aanay maskax iyo jidh ahaanba ugu bislaan in ay guursadaan, sidaas darteedna ay haboon tahay in waalidku hablahooda waqti ku haboon u guuriyaan.

Dalka Sucuudiga iyo dalal badan oo kale oo carabta iyo dunida kaleba ah, waxa iyagana ka jirta arrimo ku saabsan dib u dhac ku yimaada da’da guurka. Hablo badan ayaa dib uga dhaca da’da guurka oo guriga ku raaga. Waxa taas keena badanka waalidka oo hablahooda la raadsada rag lacag leh, mudo ayayna qaadataa in odaygu helo nin lacag badan uu ka heli karo oo inantiisa guursan kara. Hablahani sidoo kale ma laha ikhtiyaar ay ku xushaan ninka ay nolosha la wadaagayaan mustaqbalka. Arrinkuse waa mid hadda u muuqda in wax ka bedel badani ku socdaan, waxana meelo badan ka jira hanuunin iyo olole dadka loogu iftiiminayo dhibta iyo dheefta arrintani leedahay. Waalid badan ayaa hadda helaya tilmaamo saxa oo khuseeya guurka hablahooda.

Ugu danbayn, hadii hablaha qaar ka cabanayaan guur kusoo degdegay, qaar kalena waxay ka irdhaysan yihiin guur ka raagay. Waa duni iyo waayaheed, labada xaaladoodba waxa laga yaaba inay dal keliya iyo bulsho keliya ka wada jiraan. Dooddu ma aha mid dalal badan ku cusub, fasirka arrinkanina waa mid qoloba dhan u jiido, hase yeeshee waxa arrinkani xidhiidh la leeyahay dhibaatooyin ay ka cawdaan dumar badani, kuwaas oo aan wax talo ku lahayn ninka ay mustaqbalka nolosha wadaagayaan.

Fadlan haddii aad qabto aragti ku saabsan da’da iyo guurka ama aad dood ka qabto mid ka mid ah mawduucyada ku xusan maqaalkan, kusoo dir aragtidaada e-mailka hoos ku qoran, oo la wadaag akhristayaasha fariintaada. Ka qayb gal wanaagsan…

Ahmed M.Elmi-Shawky
shawqi06@hotmail.com
Golis News

Posted in Editorials0 Comments

Wasiir Cawil Oo La Kulmay Wasiirka Arrimaha Dibadda Ee Kenya   Wasiirka Arrimaha Dibadda Kenya oo Somaliland Raali Gelin ka Siiyay Hadalkii uu ku Duray Faarax Macalin ku Yimi Somaliland

Wasiir Cawil Oo La Kulmay Wasiirka Arrimaha Dibadda Ee Kenya Wasiirka Arrimaha Dibadda Kenya oo Somaliland Raali Gelin ka Siiyay Hadalkii uu ku Duray Faarax Macalin ku Yimi Somaliland

Nairobi(Golis) -Wasiirka Arrimaha dibadda ee dalka Kenya Moses Wantengula, ayaa cudur daar ka bixiyay hadal uu dhawaan ku duray Jamhuuriyadda Somaliland, ka dib markii uu dalbaday in la baadho safarkii uu dabayaaqadii kal hore Hargeysa ku yimid guddoomiye ku xigeenka Baarlamaanka Kenya Md. Faarax Macalin.

Wasiirku, waxa uu hadalkan cudur daarka ah u sheegay Wasiirka maaliyadda Somaliland Md. Xuseen Cali Ducaale (Cawil), oo hadda safar ku jooga magaalada Nayrobi ee dalka Kenya, kaas oo ay kulmeen. Wasiirka Maaliyadda Md. Xuseen Cali Ducaale (Cawil), oo uu Wargeyska Geeska Afrika, wax ka weydiiyay kulankan ayaa xaqiijiyay inay kulmeen, waxaanu u sheegay inay ka wada hadleen arrimo ku saabsan Somaliland iyo Kenya, “Haa kulankaasi wuu jiray, waxaanu ahaa kulan muhiim ah.” ayuu yidhi Wasiir Cawil, oo intaas raaciyay, “Waxaanu ka wada hadalnay xidhiidhka labada dal ee Somaliland iyo Kenya iyo sidii loo sii xoojin lahaa.”

Wasiirku, wuu ka gaabsaday inuu faahfaahin ka bixiyo waxyaabaha kale ee uu kala hadlay Wasiirka Arrimaha dibadda ee dalka Kenya. Laakiin ilo xogogaala ayaa Wargeyska u xaqiijiyay in Wasiir Moses, uu kulankaas kaga cudur daartay dalabkii uu dhawaan u jeediyay Baarlamaanka dalkiisa ee la xidhiidhay inay baadhaan safarkii uu guddoomiye Faarax Macalin ku yimid Somaliland, kaas oo uu wasiirku ku eedeeyay inuu dhiiri geliyay madaxbanaanida Somaliland. Wasiir Moses, ayaa sida uu warku sheegay xusay inuu diyaar u yahay xoojinta xidhiidhka Somaliland iyo Kenya.

Dhinaca kale, Wasiirka Maaliyadda Md. Xuseen Cali Ducaale (Cawil), ayaa la filayaa in mudada uu Kenya joogo uu la kulmo Raysalwasaaraha dalka Kenya Raila Odinga.

Posted in Editorials0 Comments


  • JSB Rotate Image 1
  • JSB Rotate Image 2
  • JSB Rotate Image 1

Polls

Sidee u aragtaa in wadahadal Somaliland lagasho jabhadda SSC?

View Results

Loading ... Loading ...

Choose a date

September 2010
M T W T F S S
« Aug    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930