FAA’IDOOYINKA AKHLAAQDA WANAAGSAN ISLAAMKA GUDAHI

Waxay leedahay dabeecadda wanaagsan xagga islaamka faa’idooyin badan iyo waxyaalo uu ku gaar yahay, waxaana ka mid ah:

Allaah wuxuu abuuray dadka oo leh muuqaallo iyo midabbo iyo afaf kala duwan, wuxuuna ka yeelay xagga miisaanka Ilaahay kuwa siman aan qofna qof kale waxba dheereyn marka laga reebo iimaankiisa iyo Alle ka cabsigiisa iyo toosnaantiisa, sida uu Allaah Kor ahaaye yiri:
}يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاكُمْ{(الحجرات: 13).
“Dadow! Hubaal Waxaanu idinka abuurnay lab iyo dhedddig, oo idinka dhignay shucuub iyo qabaa’il si aad isu aqoonsataan, hubaal, kan idiinku sharaf badan (gobsan) Allaah agti waa kan idiinku Alle ka cabsiga badan (iyo dhowris xilka uu idin saaray)”. (Al-Xujuraat: 13)
Dabeecadda san waa astaanka xiriirka muslimka uu la leeyahay dadka oo dhan ma kala leh farqi xaggiisa xagga wanaag kula dhaqanka  mid hodan ah iyo faqiir, mid darajo sare leh iyo mid hooseeya, iyo mid cad iyo mid madow iyo Carabi iyo Cajam midna.

Allaah Kor ahaaye wuxuu na amray inaan dabeecad wanaagsan kula dhaqanno dadka oo dhan, waayo caddaaladda iyo axsaan falka iyo naxariista waa dabeecadda Muslimka ee ka muuqda anshaxiisa iyo hadalladiisa xagga Muslimka iyo gaalkaba, wuxuuna ku dadaalaa inuu ahaado debci samadaas dowgiisa xagga ugu baaqa dadka aan Muslimka ahayn diintan weyn:
Allaah Kor ahaaye wuxuu yir:
}لَا يَنْهَاكُمُ اللهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ{(الممتحنة: 8).
“Allaah idinkama reebo xagga kuwa aan idinkula diririn diinta awgeed oo aan idinka  saarin guryihiinna, inaad u samo fashaan oo ula dhaqantaan si caddaalad ah. Hubaal Allaah wuu jecel yahay kuwa u dhaqma sida caddaaladda ah”. (Al-Mumtaxinah: 8)
Balse waxa uu naga xaaraanshay waa garabsiinta gaalada iyo jeclaanta waxay ay ku sugan yihiin oo gaalnimo iyo shirki ah, sida uu Allaah Kor ahaaye yiri:
}إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ{ (الحجرات: 9).
“Allaah wuxuu uun idinka reebaa xagga kuwa idinkula dirira diinta darteed oo idinka saara guryihiinna, oo ku taageera (kuwo kale) saariddiinna – (ma aha) inaad ka dhigataan gacallo. Oo qofkii  ka dhigta gacal, waa kuwaas kuwa ah daalimiinta”. (Al-Xujuraat: 9)

Kula dhaqanka dabci wanaagsan xitaa xoolaha

Rasuulka  wuxuu nooga warramay haweeney ku gashay Naarta inay xirtay darteed yaanyuur ay lahayd oo u dhimatay gaajo, wuxuu sidoo kale taa beddelkeed noo sheegay inuu Allaah ugu dambi dhaafay nin inuu waraabshay ey uu harraad ka batay, Nabigu   wuxuu yiri: “Haweeney waxay ku gashay Naar bisad ay xirtay marka cunto  ma aanay siin, umana ayan deyn inay wax ka cunto cowska arlada” (Al-Bukhaari 3140, Muslim 2619).

Nabigu  wuxuu yiri: Mar isagoo nin marayo waddo buu aad u harraaday, markaasuu helay ceel oo ku degay oo ka biyo cabbay, markaasuu ka soo baxay, mise waa ey la haraaryoonaya oo cunaya ciidda harraad darti, markaasuu ninkii wuxuu yiri: Wuxuu eygan ka gaaray harraadka heerka uu aniga iga gaaray oo kale, markaasuu u degey  ceelka oo buudkiisa biyo uga soo buuxiyey oo ku soo qaaday afkiisa ilaa uu debedda u soo baxay oo waraabshay eyga, markaasuu Allaah mahdiyey  falkiisa uu Darti u falay, oo u dambi dhaafay, Waxay weydiiyeen: Rasuul Allow, oo ma waxaan ka heleynaa ajar xitaa xoolaha? Wuxuu yiri: Beer kasta oo qoyan waxaa ku sugan ajar” (Al-Bukhaari 5663, Muslim 2244)

No Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *